|
|
|
|
|
|
|
|
2 grudnia 2025 r. odbyło się w sali obrad Rady Wydziału Wiertnictwa, Nafty i Gazu AGH trzecie programowe spotkanie w 53. sezonie działalności Oddziału Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Krośnieńskiej w Krakowie. Na spotkanie z członkami Oddziału SMZK w Krakowie przybył dostojny Gość - Pan mgr Wojciech Tomkiewicz - Burmistrz Gminy Jedlicze, który w ostatnim tygodniu września 2025 r. przyjął liczną grupę miłośników Ziemi Krośnieńskiej i zaprezentował niektóre ważniejsze obiekty historii i kultury gminy Jedlicze. Dostojnego Gościa Oddziału SMZK przywitał w murach Akademii Górniczo Hutniczej im. S. Staszica dr inż. Stanisław Szafran - prezes Oddziału SMZK, a w słowie powitalnym podkreślił, że przybycie Pana Burmistrza Wojciecha Tomkiewicza na spotkanie z członkami Oddziału SMZK w Krakowie jest zwieńczeniem cyklu spotkań poświęconych historii gminy Jedlicze.
Pan Burmistrz rozpoczynając swoje wystąpienie wyraził wielką satysfakcję z ponownego spotkania z Miłośnikami Ziemi Krośnieńskiej w Krakowie, a miłym Jego spostrzeżeniem było to, że wśród obecnych była liczna grupa członków Stowarzyszenia pochodzących z Jedlicza, którzy są znakomitymi "ambasadorami" swojej ziemi rodzinnej w Krakowie, promującymi w dostępny sposób walory gminy Jedlicze. Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Krośnieńskiej zawsze było i zapewne będzie dobrym i ważnym partnerem gminy Jedlicze w promocji swojego regionu. Dlatego potrzebne są bezpośrednie spotkania, pozwalające na wymianę informacji i opinii na temat historii, rozwoju gospodarczego i społecznego oraz osiągnięciach gminy Jedlicze w minionym czasie oraz kierunkach dalszego jej rozwoju.
Jedlicze to miejsko-wiejska gmina w powiecie krośnieńskim należącym do województwa podkarpackiego. Gmina obejmuje Jedlicze o statusie miasta oraz 10 okolicznych wsi: Chlebna, Długie, Dobieszyn, Jaszczew, Moderówka, Piotrówka, Podniebyle, Poręby, Potok i Żarnowiec. Każda wieś wchodząca w skład gminy ma swoją historię, ale ich dzieje splatają się rozlicznymi więzami. Jedlicze jednak wybiło się na czoło osiągając w 1768 r. od króla Stanisława Augusta Poniatowskiego status miasta. W ponad sześćsetletniej swojej historii Jedlicze miało liczne okresy rozkwitu, ale i wiele było klęsk związanych m.in. z manewrami wojennymi, wylewami Jasiołki, nieurodzajami, pożarami, pomorami i innymi nieszczęściami.
Jedlicze zaistniało w dokumentach historycznych na początku XV wieku jako wieś królewska, którą król Władysław Jagiełło dał w uznaniu zasług Piotrowi Mleczce. O rozwoju wsi i miasteczka decydowali kolejni właściciele: Romerowie, Wielowiejscy, Karniccy, Stojowscy i Stawiarscy. Oni zadecydowali o kształcie kulturowym i gospodarczym Jedlicza sytuując tu dwór, któremu Stawiarscy nadali formę monumentalnego dzieła architektonicznego projektu Józefa Wojtygi oraz kościół zaprojektowany przez Jana Sas Zubrzyckiego.
Istotny wpływ na rozwój gospodarczy Jedlicza miało poprowadzenie przez tą miejscowość Transwersalnej Karpackiej Linii Kolejowej i wybudowanie tu w 1884 r. stacji kolejowej, co zapewne miało wpływ na usytuowanie rafinerii nafty (1899-1902). Ważne dla rozwoju gospodarczego i cywilizacyjnego regionu miało uruchomienie w Męcince elektrowni (1928 r.).
Według Władysława Sarny - Jedlicze pod koniec XIX w. zajmowało obszar 1,62 km2 i miało 75 domów oraz 435 mieszkańców, a w tym: "194 meszczyzn i 241 niewiast", a wg wyznania miało "335 rzymsk. kat. i 100 izr.". W późniejszym czasie do Jedlicza zostały przyłączone sąsiednie miejscowości: Borek - o pow. 2,23 km2, mający 55 domów i 284 mieszkańców oraz Męcinka - o pow. 2,46 km2, mająca wówczas 90 domów 503 mieszkańców.
Prelegent, szanując historię i odnosząc się do niej wielkim podziwem i uznaniem, skoncentrował swoją uwagę na współczesnych problemach Jedlicza.
Działalnością współczesnej gminy Jedlicze kieruje samorząd, który funkcjonuje w oparciu o ponad 20 dokumentów strategicznych, z których najistotniejsze są: Statut Gminy Jedlicze, Strategia Rozwoju Gminy Jedlicze do roku 2021-2030, Aktualizowana Wieloletnia Prognoza Finansowa Gminy Jedlicze na lata 2022-2032, Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta i Gminy Jedlicze uchwalone przez Radę Miasta w Jedliczu Uchwałą Nr XXII/236/2000 z dnia 15 września 2000 r. z późn. zm., Gminny Program Opieki nad Zabytkami dla Gminy Jedlicze na lata 2022-2025, Strategia Rozwoju Ponadlokalnego "Dorzecze Wisłoki" na lata 2022-2030 i in. Aktualną gminę opisuje "Raport o stanie gminy Jedlicze za 2024 rok".
Z treści w/w "Raportu" wynika, że teren Gminy Jedlicze zajmuje powierzchnię 58 km2, z czego 81 % należy do obszarów wiejskich. W obrębie gminy zamieszkuje 14886 osób, a w tym na terenie miasta Jedlicze 5409 osób. Niepokojącym zjawiskiem jest wyraźnie spadająca liczba mieszkańców, wynikająca zarówno z procesów migracyjnych, jak również spadku liczby urodzeń w stosunku do zgonów. Na przestrzeni lat 2015-2024 liczba osób zameldowanych w gminie, zmniejszyła się z 15518 osób w 2015 r. do 14861 na dzień 31.12.2024 r., tj. o 657 osób.
Mimo rolniczego charakteru gminy, charakterystyczny jest profil zatrudnienia mieszkańców, wśród których dominują tzw. "dwuzawodowcy" utrzymujący się przeważnie z pracy w zakładach i instytucjach funkcjonujących na terenie Jedlicza i okolicy. Aktualnie na terenie gminy funkcjonuje 661 podmiotów gospodarczych, prowadzących najczęściej działalność w zakresie handlu, oraz transportu, budownictwa i różnobranżowych usług.
W wyniku realizacji przyjętych przez władze samorządowe programów corocznie przybywa na terenie gminy nowo wybudowanych, wyremontowanych, odrestaurowanych, wyposażonych obiektów: gospodarczych, infrastrukturalnych, oświatowych, sportowych, kulturalnych, a także odnowionych obiektów zabytkowych, co sprawia, że egzystencja mieszkańców Gminy jest łatwiejsza, a równocześnie większy jest ich dostęp do dóbr kultury, sportu i rekreacji.
Szczególną uwagę zwraca realizowany Gminny Program Opieki nad Zabytkami dla Gminy Jedlicze na lata 2022-2025, w którym wyspecyfikowano wszystkie zinwentaryzowane obiekty zabytkowe znajdujące się na terenie Gminy. Program jest kontynuacją przyjmowanych wcześniej przez władze Gminy trzyletnich programów określających kierunki działań w zakresie opieki nad zabytkami, służących pomocą w podejmowaniu decyzji w zabezpieczeniu dziedzictwa kulturowego Gminy. W Programie wyspecyfikowano dwie grupy zabytków: obiekty wpisane do rejestru zabytków przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków oraz obiekty wpisane do Gminnej Ewidencji Zabytków (opracowanej w 2006 r.). Na obszarze gminy Jedlicze zlokalizowano i wpisano do rejestru zabytków: 21 zabytków nieruchomych, 15 zabytków ruchomych i 5 stanowisk archeologicznych. Natomiast do Gminnej Ewidencji Zabytków wpisano 146 zabytków nieruchomych oraz 108 stanowisk archeologicznych. Niektóre z tych odrestaurowanych zabytków zwiedzili członkowie SMZK podczas wrześniowego spotkania "Na Rodzinnej Ziemi", a Prelegent przypomniał o nich podczas swojego wystąpienia.
Uczestnicy spotkania podczas dyskusji z wielkim uznaniem odnieśli się do osiągnięć Gminy Jedlicze oraz wyrażali swoje podziękowania Panu Burmistrzowi za miłe przyjęcie i zaprezentowanie przemian dokonanych w ostatnich latach na terenie Gminy.
Prezes Oddziału SMZK dziękując Panu Burmistrzowi za przybycie na spotkanie z Miłośnikami Ziemi Krośnieńskiej do Krakowa i wygłoszoną prelekcję, złożył mieszkańcom Gminy Jedlicze dalszego znakomitego i pomyślnego rozwoju, a Władzom Gminy mądrego kierowania sprawami jedlickiej społeczności i pomyślnej realizacji przyjętych programów.
Na zakończenie spotkania Pan Prezes złożył Gościowi i uczestnikom spotkania najlepsze życzenia na nadchodzące Święta Bożego Narodzenia i zaprosił wszystkich na tradycyjne "Noworoczne Spotkanie Opłatkowe".
