|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
7 października 2025 r. członkowie Oddziału Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Krośnieńskiej w Krakowie spotkali się już po raz drugi w nowym 53. sezonie działalności. Spotkanie odbyło się w Akademii Górniczo-Hutniczej im. S. Staszica w Krakowie. Prezes Oddziału dr inż. Stanisław Szafran otwierając inauguracyjne programowe spotkanie nawiązał do niedawnego "Spaceru historycznego po Gminie Jedlicze", podziękował uczestnikom za odwiedziny "Rodzinnej Ziemi", a szczególne słowa podziękowania skierował do Pana prof. Czesława Rybickiego i Pana mgr inż. Albina Wojnara za przygotowanie organizacyjne jedlickiego spotkania. Uczestnicy spotkania z uznaniem odnosili się do bardzo dobrego przyjęcia "Krakowskich Krośnian" przez władze Gminy w Jedliczu. Padły również propozycje następnego spotkania "Na Rodzinnej Ziemi" w przyszłym roku.
Programowym tematem spotkania była prelekcja Pana dr inż. Stanisława Szafrana nt.: "XIII Zjazd Stowarzyszenia Odrzykoniaków - refleksje uczestnika zjazdów powojennych". Choć tematyka prelekcji eksponowała ostatni Zjazd Odrzykoniaków, to jednak retrospektywne spojrzenie na wcześniejsze zjazdy może nieco przybliżyć obraz zachodzących zmian w środowisku odrzykońskim.
Prelegent, Pan dr Stanisław Szafran - rodowity Odrzykoniak, od ponad sześćdziesięciu lat poszukiwał informacji o historii własnej rodziny i swojej rodzinnej wsi. Wykorzystywał zdarzające się spotkania rodzinne, sąsiedzkie i koleżeńskie do zdobycia choćby najskromniejszych, ale wiarygodnych informacji o osobach i zdarzeniach, które mogły nieco rozjaśnić zaginioną, skomplikowaną przeszłość rodziny i wsi. Z czasem sięgał do dostępnych źródeł historycznych - archiwów, literatury książkowej i czasopism, a także korzystał z wiedzy historyków badających przeszłość w podobnej sferze. Te dociekania pokazały, jak wielkie zmiany w świadomości narodowej i obywatelskiej polskich (tym samym odrzykońskich) chłopów nastąpiły w ostatnim półtorawieczu.
Przez wieki ziemia była podstawą systemu wartości chłopów, a wioskowa tradycjonalistyczna społeczność formowała i regulowała stosunki między jej członkami, tworząc swoistą "mentalność chłopską", ulegającą powolnym zmianom pod wpływem zachodzących wydarzeń politycznych, gospodarczych, społecznych i in. Jan Słomka (wójt z Dzikowa) pisał jeszcze w 1912 r. w swoich "Pamiętnikach włościanina" : "…Uświadomienie narodowe szło jednak powoli i do ostatnich czasów dość jeszcze znalazło się takich, co gdy im wspomnieć o Polsce, to się złościli i klęli, mówiąc, że tylko panowie mogą chcieć Polski, żeby na nich ludzie robili jak za pańszczyzny…". Jednak zmiany na wsi spowodowane uwłaszczeniem chłopów, a później prawa społeczno-polityczne wprowadzone utworzoną autonomią galicyjską sprawiły, że zamożniejsi chłopi wysyłali najzdolniejszych synów do szkół o statusie gimnazjalnym i wyższym, z myślą o poprawie ich bytu i całej rodziny. Odrzykoniacy preferowali wówczas gimnazja w Jaśle, Rzeszowie, Przemyślu i Sanoku, a także seminaria duchowne i nauczycielskie. Najczęściej wybieranymi kierunkami nauki i studiów było prawo, teologia i filozofia. To absolwenci tych szkół zaczęli w ostatnim dwudziestoleciu XIX w. tworzyć skromną grupę inteligencji odrzykońskiej, która przenosiła do swojej rodzinnej wsi idee świadomości narodowej i patriotycznej, podnoszone wówczas przez polskie elity intelektualne i kręgi polityczne. To oni przenosili do Odrzykonia fale patriotycznych nastrojów, wzniecane przez działające wówczas demokratyczne nurty polityczne, dla uczczenia: 200. rocznicy zwycięstwa Jana III Sobieskiego pod Wiedniem (1883), 100-lecia uchwalenia Konstytucji 3 Maja (1891), wybuchu Powstania Styczniowego (1893), wybuchu Insurekcji kościuszkowskiej (1894), zwycięskiej bitwy pod Grunwaldem (1910) i in. To oni inspirowali i wspierali organizację manifestacji patriotycznych na terenie wsi oraz zachęcali do uczestnictwa delegacji odrzykońskich w uroczystych patriotycznych organizowanych na terenie innych miejscowości, a przede wszystkim w Krośnie, Krakowie i Lwowie. Szczególnie ważną rolę odegrali w 1894 r. podczas przygotowania i przeprowadzenia uroczystości jubileuszu 100-lecia insurekcji kościuszkowskiej, podczas których został wzniesiony pod murami zamku Kamieniec okazały pomnik Tadeusza Kościuszki, a wydarzenie to rozeszło się szerokim echem po wsiach i miastach ziem polskich, podnosząc świadomość narodową i patriotycznego ducha Polaków, a szczególności włościan. Rodzący się ruch ludowy wszedł w okres żywiołowego rozwoju, a Odrzykoniacy należeli wówczas do czołowych aktywistów tworzonych organizacji chłopskich. Równocześnie wzrosła wtedy aktywność społeczna mieszkańców wsi, ujawniająca się w tworzeniu organizacji o charakterze kulturalnym i użyteczności społecznej: chór i teatr (1894), orkiestra dęta, Kółko Rolnicze (1895), Stowarzyszenie Matek Chrześcijańskich - później Koło Gospodyń Wiejskich (1909), Gniazdo "Sokoła" (1909), Ochotnicza Straż Pożarna (1910). Niezwykle ważna była w tym inspirująca rola proboszczów parafii odrzykońskiej - ks. Tomasza Gliwy i ks. Ernesta Świątka. To ich kontakty z duchownymi dekanatu krośnieńskiego oraz licznym gronem księży pochodzących z rodzinnej wsi sprawiały, że na każdą patriotyczną uroczystość rocznicową przyjeżdżali do Odrzykonia, często z odległych stron, wykształceni rodacy, manifestując swoją niegasnącą więź z rodzinną wsią oraz służąc mieszkańcom swoją wiedzą i doświadczeniem. Przy tych okazjach nawiązywali rozluźnione kontakty, co sprzyjało wymianie informacji o przetaczających się przez świat i ziemie polskie przemianach politycznych i społecznych.
Nasilająca się na początku XX wieku szowinistyczna, antypolska polityka władz niemieckich, brutalne tępienie polskości i wszelkiej pamięci o Polsce, uderzało w poczucie narodowej godności Polaków we wszystkich zaborach. Odpowiedzią na to był ogólnonarodowy zryw społeczności polskiej we wszystkich zaborach, skierowany na uczczenie 500. rocznicy zwycięskiej bitwy pod Grunwaldem. W wielu miastach, miasteczkach i wsiach organizowano patriotyczne manifestacje narodowej dumy i zdecydowanej walki o niepodległość Polski. Społeczność odrzykońska z liczną delegacją wzięła udział w uroczystych obchodach grunwaldzkich w Krakowie, gdzie został odsłonięty Pomnik Grunwaldzki (przygotowywany w głębokiej konspiracji) ufundowany przez Ignacego Jana Paderewskiego. Natomiast liczne grono inteligencji odrzykońskiej w rodzinnej wsi zorganizowało w lipcu 1910 r. dwudniowy zjazd poświęcony "jubileuszowi grunwaldzkiemu". Na zjazd ten (nazwany później I Zjazdem Inteligencji Odrzykońskiej) przybyło 38 osób, wśród których obecnych było 9 duchownych, kilku nauczycieli, prawników, urzędników państwowych i studentów oraz pierwsze dwie Odrzykonianki, które uzyskały średnie wykształcenie. Każdy z uczestników tego zjazdu to osobowość niezwykła, a choć w swoich losach życiowych byli rozproszeni, to łącznie tworzyli pierwsze pokolenie odrzykońskiej inteligencji pochodzącej z chłopów, niekiedy jeszcze pańszczyźnianych.
Burzliwe lata I wojny światowej, na której wielu straciło życie, a później lata kryzysów, zmagań politycznych oraz walki z biedą i zacofaniem cywilizacyjnym, osłabiły nieco kontakty uczestników I Zjazdu, ale dążność do zdobycia wykształcenia i patriotyczne nastroje utrzymywały się wśród młodzieży odrzykońskiej. Wyrazem tego było utworzenie Koła Młodzieży Kształcącej się z Odrzykonia. Z inicjatywy tego Koła, przy poparciu ogółu rodaków został wzniesiony pomnik Odrzykoniaków poległych w latach 1914-1921. Na kamieniach tworzących cokół pomnika umieszczono tabliczki imienne 44. Odrzykoniaków poległych podczas I wojny światowej, natomiast szczyt zdobi orzeł wznoszący się do lotu, symbolizujący odzyskanie niepodległości Ojczyzny.
Patriotyczne nastroje mocno były wówczas ugruntowane wśród wykształconej inteligencji z innych wsi, a m.in. z Haczowa, gdzie podobnie, jak w Odrzykoniu inteligencja haczowska w 1910 r. zorganizowała swój zjazd z udziałem prawie 2000 mieszkańców, a w 1920 r. założyła Związek Haczowiaków, organizujący swoje zjazdy co 5 lat. Być może przykład inteligencji haczowskiej stał się inspiracją do zwołania II Zjazdu Inteligencji Odrzykońskiej, który odbył się 16 i 17 lipca 1937 r. przy udziale ok. 60 osób. Choć na Zjazd przybyło kilkoro uczestników I Zjazdu, jak np. ks. Józef Panaś i Karolina Szafran-Sojkowa (z córką), to jednak zdecydowana większość uczestników reprezentowała nowe, drugie pokolenie inteligencji odrzykońskiej, wśród której znaczną część stanowili uczniowie szkół średnich. Wybuch II wojny światowej z jej niszczycielskimi skutkami i powojenne zmiany polityczne w kraju, odsunęły zamierzenia zwołania następnego zjazdu inteligencji w Odrzykoniu na dalszy plan.
Na początku lat sześćdziesiątych XX w. wśród grupy Odrzykoniaków powstała myśl zorganizowania zjazdu inteligencji odrzykońskiej wzorowanego na zjazdach z 1910 r. i 1937 r. Zrealizowanie tego pomysłu przyjęła na siebie grupa niezwykle aktywnych społeczników, którzy po uzyskaniu wykształcenia osiedlili się w Odrzykoniu i włączali się w nurt życia społeczności swoich rodaków, skutecznie realizując podejmowane zadania podnoszące cywilizacyjne oblicze wsi. Nie można nie przypomnieć za Ludwikiem Łachem, że utworzony komitet pod przewodnictwem Tadeusza Półchłopka, przy udziale Bronisława Bączara, Józefa Blicharczyka, Franciszka Dobrzańskiego, Kazimierza Ferusia, Stanisława Grabowca, Franciszka Klatki, Ludwika Łacha, Stanisława Słomiany, Stanisławy Urbanek i Izydora Zajdla, dokonał spisu Odrzykoniaków, którzy ukończyli szkoły średnie i wyższe. Komitet ustalił wraz z danymi adresowymi, że w 1968 r. było 346. rodaków z wykształceniem średnim i wyższym. Trzeba było 8 lat i pokonania licznych przeciwności, by zamysł zorganizowania zjazdu inteligencji odrzykońskiej został urzeczywistniony. Przy wielkim wysiłku w/w grupy Odrzykoniaków, po intensywnej akcji informacyjnej i propagandowej w dniach 20-21 lipca 1969 r. odbył się III Zjazd Inteligencji Odrzykońskiej, w którym uczestniczyło 116 osób, w znacznej liczbie przybyłych z odległych stron Polski. Było to już trzecie pokolenie Odrzykoniaków, którzy zdobyli wykształcenie zarówno w czasach przedwojennych, podczas wojny na "tajnych kompletach", ale przede wszystkim w nowej rzeczywistości po wojnie. Przybyli na Zjazd rodacy reprezentowali bardzo zróżnicowane grupy wiekowe. Byli wśród nich urodzeni jeszcze w czasach zaboru austriackiego, obok urodzonych w II Rzeczypospolitej oraz roczników "wojennych". Pan Prelegent był wówczas jednym z najmłodszych spośród 116 uczestników i z wielkim zdziwieniem stwierdził brak wśród zebranych swoich koleżanek i kolegów szkolnych. Nikt nie dociekał przyczyny nieobecności nawet miejscowych zarejestrowanych wówczas przedstawicieli inteligencji odrzykońskiej.
Zapewne zróżnicowanie wiekowe uczestników, jak i ich przejścia życiowe wpłynęły na aurę, tematykę i przebieg Zjazdu, bowiem każdy przynosił swoje doświadczenia przedwojenne, wojenne i powojenne, które często przedstawiano we wspomnieniach podczas obrad i rozmów zjazdowych. Uczestnicy dyskusji w emocjonalnych wystąpieniach składali wiele postulatów o tematyce historycznej, organizacyjnej, kulturalno-oświatowej i in. Jednak wówczas wszyscy uznali, że dla stworzenia trwałej platformy integrowania i efektywnej pracy Odrzykoniaków na rzecz rodzinnej wsi konieczne będzie założenie stowarzyszenia, które podejmie programową działalność ukierunkowaną na realizację zadań wyznaczonych przez zjazdy lub podejmowanych przez wybrane władze wykonawcze. Zjazd podjął uchwałę o utworzeniu Stowarzyszenia Odrzykoniaków, które powinno mieć charakter otwarty, umożliwiający członkostwo "każdej osobie pochodzącej z Odrzykonia, obojętnie na miejsce zamieszkania". Bezzwłocznie został opracowany Statut (wzorowany na Statucie Związku Haczowiaków), ale dopiero w wyniku żmudnych prac proceduralnych i zmagań z ówczesnymi władzami, po trzech latach od podjętej uchwały Zjazdu, zostało zarejestrowane Stowarzyszenie Odrzykoniaków, które postawił sobie szczytne cele: "włączenie szerokiej rzeszy Odrzykoniaków do pracy dla dobra wsi, utrzymanie stałej więzi z rodakami rozsianymi po kraju i mieszkającymi za granicą, popularyzowanie starych tradycji i osiągnięć wsi, inicjowanie działalności kulturalno-oświatowej". Zarząd pod przewodnictwem Tomasza Urbanka rozpoczął niełatwy okres pierwszej kadencji działalności Stowarzyszenia, a podjęte uchwały zjazdowe napotykały na rozliczne problemy i różnice poglądów na temat formy i sposobów ich realizacji.
Dość szybko jednak entuzjazm spotkania zjazdowego z różnych powodów nieco przygasł, a Zarządowi trudno było zwerbować członków do utworzonego Stowarzyszenia. Zamiejscowi Odrzykoniacy powyjeżdżali i zanurzyli się w nurt swoich zajęć zawodowych, niektórzy starsi zmarli, a inni wycofali się z większej aktywności. Okazało się również, że otwartość Stowarzyszenia nie wpłynęła na większe zainteresowanie miejscowych rodaków działalnością w organizacji. Ale w gronie środowiska stowarzyszeniowego istniała świadomość, że ludzie borykający się z trudnościami życia codziennego na pierwszym planie stawiali realizację potrzeb egzystencjalnych, a sprawy podejmowane przez SO w uchwałach zjazdowych musiały zejść na plan dalszy.
Z wielkim trudem w ciągu czterech lat zrekrutowano zaledwie 54. członków, a na zorganizowany w dniach 24-25 lipca 1976 r. dwudniowy IV Zjazd Stowarzyszenia Odrzykoniaków przybyło 50. członków. Podczas obrad Zjazdu podnoszono konieczność upamiętnienia Odrzykoniaków, którzy zginęli podczas II wojny światowej, opracowania i wydania monografii Odrzykonia oraz gromadzenia dokumentów i eksponatów z historii wsi z myślą o stworzeniu izby pamięci. Na drugą kadencję działalności Stowarzyszenia wybrano Zarząd pod przewodnictwem Izydora Zajdla. Społeczność stowarzyszeniowa przyzwyczaiła się już do sytuacji, w której "trudności działania i różnice poglądów na temat sposobu osiągania zamierzonych celów" stały się normalnością, ale z determinacją podejmowane były prace nad realizacją postulatów zjazdowych. Odrestaurowany został wówczas pomnik Odrzykoniaków poległych w latach 1914-1921, zebrano dużo dokumentów i eksponatów z historii wsi, które wyeksponowano w Izbie Tradycji i Pamiątek (przekształconej później w Muzeum Wsi) oraz podjęto intensywne zabiegi o wzniesienie pomnika Ofiar II Wojny Światowej.
Działalność Stowarzyszenia tamtego czasu zaburzyło wprowadzenie stanu wojennego, przez co druga kadencja została wydłużona do 1985 r. Mimo zniesienia stanu wojennego w lipcu 1983 r. i "przywracaniu stanu normalności", w całym kraju utrzymywała się ponura i napięta atmosfera społeczna. Jednakże w tych warunkach Zarządowi Stowarzyszenia udało się zwołać w dniu 18 sierpnia 1985 r. V Zjazd Stowarzyszenia Odrzykoniaków z udziałem 53. uczestników, któremu nadano formułę spotkania jednodniowego. Podczas obrad podnoszono problemy wysuwane już podczas poprzednich zjazdów, ale również zwracano uwagę na zbliżające się ważne jubileusze, a w tym 650-lecia lokowania wsi i 200-lecia insurekcji kościuszkowskiej. Zwracano uwagę na znaczne zniszczenia pomnika Tadeusza Kościuszki i potrzebę wykonania prac renowacyjnych. Choć zamierzenia były ambitne i trwale wpisane do realizacji, to jednak mimo wysiłków grona odrzykońskich działaczy społecznych, wciąż pozostawały poza sferą ich urzeczywistnienia, bowiem przede wszystkim brakowało środków finansowych, a z drugiej strony opracowane projekty pomnika "odbijały się" o postawę władz nadrzędnych. Zjazd wybrał na trzecią kadencję działalności Zarząd Stowarzyszenia pod przewodnictwem Ludwika Łacha, który korzystając z postępujących zmian w sytuacji politycznej w kraju, rozwinął szeroką współpracę z władzami gminy oraz organizacjami działającymi na terenie wsi, gminy i województwa. Wysiłkiem aktywistów Stowarzyszenia tamtego okresu było zorganizowanie 28 maja 1988 r. IV Sejmiku Towarzystw Regionalnych, który był bardzo dobrze odebrany i wysoko oceniany przez całe środowisko kulturalne województwa. W Informatorze Kulturalnym Województwa Krośnieńskiego napisano wówczas: "…To co pokazali gospodarze - Stowarzyszenie Odrzykoniaków - pozostawiło prawdziwe wzruszenie, ale także uświadomiło, jak pięknie łączyć można stare tradycje kulturalne własnego środowiska z edukacją historyczną i przygotowaniem do pracy kulturalnej ludzi młodych…". Ale szczególnie dużym sukcesem końcowego okresu tej kadencji było wzniesienie (po 20 latach starań) i poświęcenie (17 września 1989 r.) pomnika Ofiar II Wojny Światowej, przy udziale odrzykońskiej "Solidarności".
VI Zjazd Stowarzyszenia Odrzykoniaków odbywał się 15 lipca 1990 r. już w nowej rzeczywistości politycznej i gospodarczej kraju. Uczestnicy Zjazdu podbudowani sukcesami III kadencji z ufnością ponownie powierzyli przewodnictwo nowo wybranego Zarządu Ludwikowi Łachowi, składając w ręce nowych władz Stowarzyszenia realizację postulatów wysuniętych na poprzednich Zjazdach. W ślad za wprowadzonymi w kraju zmianami warunków politycznych i gospodarczych, poszły zmiany władz samorządowych, a na wójta gminy Wojaszówka został wybrany Stanisław Blicharczyk (wiceprezes Zarządu SO). Dzięki znacznemu wsparciu finansowemu Urzędu Gminy została wykonana kopia popiersia Tadeusza Kościuszki, która została odsłonięta w 200. rocznicę Insurekcji Kościuszkowskiej na podniosłej uroczystości patriotycznej 14 sierpnia 1994 r.
Nowa aura polityczna i wolność słowa dodała skrzydeł odrzykońskim społecznikom. Nominalnie wzrosła wówczas liczba członków Stowarzyszenia do ok. 160, ale na VII Zjazd Stowarzyszenia Odrzykoniaków, zwołany w dniu 16 lipca 1995 r. przybyło - podobnie jak na poprzednie zjazdy - tylko 55 osób. Uczestnicy z uznaniem odnosili się do dokonań Stowarzyszenia w minionym czasie, ale podnosili potrzebę opracowania i wydania monografii wsi, dalszego poszukiwania i gromadzenia pamiątek z historii Odrzykonia oraz godnego uczczenia jubileuszu 650-lecia jego założenia. Wybrany na V kadencję Zarząd SO, przy wsparciu władz gminnych realizował postulaty zjazdowe, czego wyrazem było wydanie już w 1996 r. pierwszego numeru "Zeszytów Odrzykońskich", który rozpoczynał ciągłe wydawnictwo o charakterze periodycznym, popularnonaukowym "…z zamiarem publikowania w nich opracowań z różnych dziedzin przeszłości Odrzykonia", zgodnie z przyjętą maksymą: "Obce rzeczy wiedzieć dobrze jest, swoje obowiązek". Czas pokazał, że "Zeszyty" zostały przyjęte z wielkim zaciekawieniem przez całe środowisko, wzbudzając zainteresowanie wielu czytelników w kraju i za granicą. Zeszyty stały się dumą Stowarzyszenia i źródłem wiedzy o historii Odrzykonia. Do końca kadencji (2000 r.) wydano 7 "Zeszytów Odrzykońskich", a nagromadzony przez lata materiał dokumentacyjny, opracowany w różnej formie, został udostępniony szerokiej rzeszy Odrzykoniaków.
Historyczna aura w działalności Stowarzyszenia tamtego czasu trwała, bowiem całe środowisko odrzykońskie postanowiło uroczyście obchodzić jubileusz 650-lecia założenia zamku i wsi Odrzykoń. Ale podniosły nastrój końca V kadencji nieco zamąciło zawalenie się zamkowej baszty zachodniej i "ostatni spór o zamek" zaistniały pomiędzy Stanisławem Romanem - wójtem gminy Korczyna i Stanisławem Blicharczykiem - wójtem gminy Wojaszówka. Spór został zakończony tradycyjną ugodą, której wynikiem było wydzierżawienie zamku panu Andrzejowi Kołderowi, z obowiązkiem profesjonalnej konserwacji i utrzymania zabytku w należytym stanie, przy wsparciu finansowym z budżetu państwowego.
VIII Zjazd SO wprowadzał Stowarzyszenie w VI kadencję, ale także w nowy wiek i nowe 3. Tysiąclecie. Pomyślna działalność Stowarzyszenia ostatnich lat XX wieku sprawiła, że uczestnicy obrad postanowili jednomyślnie powierzyć prowadzenie Stowarzyszenia Zarządowi pod przewodnictwem Ludwika Łacha z przekonaniem, że wysuwane na dotychczasowych zjazdach postulaty będą skutecznie realizowane. Do Odrzykonia tamtego czasu docierała druga fala cywilizacyjnych zmian (telefonizacja, kanalizacja, stopniowe utwardzanie i asfaltowanie dróg wiejskich, oznakowanie ulic i in.), a także nieodwracalnie zmieniały się warunki egzystencjalne mieszkańców wsi. Postronny obserwator zauważał, że coraz mniej mieszkańców opierało swoje dochody na działalności rolniczej, znikały z pejzażu wsi konie, a później krowy, ale wyraźnie wzrastała zamożność społeczności odrzykońskiej. Można było domniemywać, że wraz ze wzrostem zamożności rozluźniały się więzy sąsiedzkie, a nawet rodzinne. Słabła chęć do kultywowania tradycyjnych obrzędów i przestrzegania starych zwyczajów. Mimo zachodzących zmian środowiska odrzykońskiego Stowarzyszenie Odrzykoniaków prowadziło swoją działalność jakby "na przekór i wbrew" rozwijającej się gospodarki rynkowej. Systematycznie, corocznie ukazywały się kolejne numery "Zeszytów Odrzykońskich", a każde wydarzenie historyczne było przypominane i uroczyście obchodzone.
IX Zjazd Stowarzyszenia Odrzykoniaków, który odbył się 17 lipca 2005 r., zapoczątkował pokoleniową zmianę w kierowaniu działalnością Stowarzyszenia. Zjazd wybrał na VII kadencję Zarząd, którego przewodnictwo powierzono Barbarze Guzek, reprezentującej czwarte pokolenie Odrzykoniaków przywracających pamięć oraz budujących tożsamość współczesnych i przyszłych mieszkańców wsi. Już w VII kadencji Zarząd zapisał w swojej działalności kilka inicjatyw, które nawiązywały do przeszłości historycznej Odrzykonia. Należały do nich projekty: "Z tradycją w przyszłość" (2007-2008), "Śladami krzyży i kapliczek w Odrzykoniu" (2007-2008), projekcja filmu "Wesele Odrzykońskie" (2009), ufundowanie i odsłonięcie tablicy poświęconej "Żołnierzom Wojska Polskiego z Odrzykonia uczestniczącym w wojnie w 1939 r." (2009).
Wyjątkowo uroczysty charakter został nadany X Zjazdowi Stowarzyszenia Odrzykoniaków, który odbył się 15 sierpnia 2010 r. z udziałem 78 uczestników. Zjazd nazwano "X Jubileuszowym", a w jego programie i przebiegu manifestowano "100-lecie Stowarzyszenia Odrzykoniaków", choć wówczas Stowarzyszenie miało zaledwie 38 lat. Zapewne organizatorzy Zjazdu czuli potrzebę sięgnięcia do korzeni Stowarzyszenia i przypomnienia I Zjazdu Inteligencji Odrzykońskiej, obradującego przed 100 laty. Ważnym akcentem Zjazdu było przekazanie do zbiorów Stowarzyszenia medalu "Sprawiedliwy wśród narodów świata" i dyplomu honorowego nadanego pośmiertnie Marii i Stanisławowi Dudkom, którzy podczas II wojny światowej ocalili życie kilkuletniej żydowskiej dziewczynki (ocalona w 2009 r. odwiedziła Odrzykoń). Dużą aktywnością wykazał się wówczas Zarząd Stowarzyszenia organizując okazjonalne imprezy okolicznościowe i prowadząc systematyczne prace wydawnicze ukierunkowane na promocję dziedzictwa historycznego, kulturowego, a także przyrodniczego Odrzykonia. Ta działalność zyskała uznanie władz powiatu, czego wyrazem było przyznanie w 2011 r. przez starostę powiatu Jana Juszczaka nagrody dla Stowarzyszenia za całokształt działalności. Uczestnicy Zjazdu wybrali na VIII kadencję Zarząd w odmłodzonym składzie, powierzając ponownie przewodnictwo Barbarze Guzek.
Znamienny dla Stowarzyszenia był XI Zjazd Stowarzyszenia Odrzykoniaków zwołany w dniu 5 lipca 2015 r. W obradach tego Zjazdu wzięło udział 62. członków i sympatyków, a wybrany na IX kadencję Zarząd składał się już wyłącznie z przedstawicieli młodszego pokolenia Odrzykoniaków. Przyjęte przez Zjazd zasady ideowe działalności Stowarzyszenia zostały zachowane, a nawet wzbogacane o nowe pomysły. Działalność Stowarzyszenia w IX kadencji zdominował program uczczenia 100-lecia odzyskania niepodległości przez Polskę oraz pamięci Odrzykoniaków uczestniczących w tym dziejowym wydarzeniu. Szczególną uwagę poświęcono ks. ppłk. Józefowi Panasiowi - kapelanowi Legionów, żarliwemu patriocie i działaczowi ruchu ludowego, którego pamięć uczono w 130. rocznicę urodzin (19 listopada 2017 r.), ustanawiając podczas uroczystości "Rok ks. płk Józefa Panasia", zakończony 11 listopada 2018 r. wmurowaniem i poświęceniem tablicy pamiątkowej ku czci bohaterskiego Odrzykoniaka. Ponadto wydana została w 2019 r. publikacja książkowa pt. "Ks. płk Józef Panaś - kapelan, żołnierz ludowiec i polityk". Nową wówczas inicjatywą Stowarzyszenia było zorganizowanie cyklicznej imprezy pn. "Bieg Niepodległości".
Końcowy okres IX kadencji zaburzyły restrykcje wynikające z zaistniałej pandemii SARS-CoV-2, skutkiem czego XII Zjazd został zorganizowany dopiero 5 września 2021 r. przy udziale zaledwie 45. członków, wśród których nie było już przedstawicieli drugiego pokolenia. Zjazd z uznaniem odniósł się do osiągnięć Stowarzyszenia minionego czasu, bowiem niezależnie od okoliczności niezmiennie dobrze służyło ono całemu środowisku odrzykońskiemu. W wyniku wyborów Zjazd wyłonił na X kadencję Zarząd Stowarzyszenia, w którym przewodnictwo powierzono Katarzynie Blicharczyk-Marszałek, dotychczasowej wiceprezes SO. W X kadencji działalności Stowarzyszenia kontynuowano sprawdzone w poprzednich kadencjach formy działalności, a przede wszystkim systematycznie wydawano kolejne numery "Zeszytów Odrzykońskich", które były nośnikiem bogatej i interesującej wiedzy na temat środowiska odrzykońskiego. Niezwykle cenną była inicjatywa Roberta Zawiszy, który zaapelował do Odrzykoniaków o udostępnienie swoich zbiorów starych fotografii, a następnie przez ponad półtora roku prowadził żmudną pracę skanowania, segregowania retuszowania często zniszczonych zdjęć z przeszłości Odrzykonia przekazywanych przez obecnych i byłych mieszkańców wsi. Efektem tej żmudnej pracy było wydanie przez Stowarzyszenie w 2023 r. pięknego albumu pt. "Odrzykoń wieś. Zapisane na starej fotografii". Nową inicjatywą w X kadencji Stowarzyszenia było utworzenie tzw. grupy eksploracyjnej, prowadzącej poszukiwania artefaktów dokumentujących wydarzenia historyczne (szczególnie wojenne), którymi wieś była objęta. Obok tych spektakularnych przedsięwzięć z uznaniem należy przytaczać i wspominać obchody rocznicowe, czy też "akcje pamięci o pomnikach i grobach" zasłużonych Odrzykoniaków, bowiem każde takie działanie jest wymownym sygnałem o tworzeniu nowej tradycji przywracania pamięci zgodnej ze słowami Wyspiańskiego: "Idziesz przez świat i światu dajesz kształt przez twoje czyny…".
XIII Zjazd Stowarzyszenia Odrzykoniaków został zwołany w dniu 6 lipca 2025 r. po nieco skróconej X kadencji. Choć aktualny stan liczebny Stowarzyszenia wykazuje 166. zarejestrowanych członków, to na Zjazd przybyło 51 osób, wśród których było tylko kilka osób spoza mieszkańców Odrzykonia. Podobnie, jak na poprzednich zjazdach, w programie bardziej była rozbudowana część ceremonialna, a bardzo skrócona część robocza. W syntetycznym sprawozdaniu Pani prezes Katarzyna Blicharczyk-Marszałek przedstawiła działalność Zarządu i Stowarzyszenia w minionej X kadencji, eksponując dokonania organizacji i sfery szczególnej aktywności. Łącznikiem pomiędzy programem ideowym Stowarzyszenia a historią Odrzykonia był wykład dra Sławomira Pelczara nt. "Moskorzowscy-Kamienieccy i ich związki z ziemią sanocką w XIV i XV wieku", przypominający "ojców założycieli" i właścicieli wsi. Jednak niezależnie od zmieniających się właścicieli wsi i nakładanych na nią ciężarów, zbiorowość odrzykońska prowadziła przez ponad sześć wieków własne życie, normowane przez przekazywane zwyczaje i tradycję, którą modyfikowały zmiany zachodzące w świecie. To tradycja spajała lokalne społeczności, określała ich tożsamość i pomagała przetrwać najcięższe doświadczenia. Bolesław Kaprocki zapisał w 1934 r.: "…tylko tradycja łączy pokolenia w jedną całość […]. Drogą tradycji przekazywane jest dziedzictwo stanowiące narodowe "sacrum".
XIII Zjazd zamknął dziesięć kadencji działalności Stowarzyszenia Odrzykoniaków, których efektem jest wielki, zarysowany wcześniej dorobek, na który składały się wysiłki czterech pokoleń Odrzykoniaków. Cztery pokolenia, z których każde znacznie odróżnia się od poprzedniego, bowiem każde było kształtowane przez diametralnie odmienne warunki obyczajowe i historyczne. Ale wspólną ich cechą jest silna więź emocjonalna z ludźmi i miejscami, których obrazy najwcześniejsza pamięć zarejestrowała i utrwaliła, tworząc szczególny "landmark" życiowej drogi. Choć wraz z zakończeniem pierwszego po II wojnie światowej Zjazdu Inteligencji Odrzykońskiej (III), zniknęło ze słownika Stowarzyszenia określenie "inteligencja odrzykońska", to przecież powojenne zmiany w systemie oświaty sprawiły, że wielka rzesza młodzieży odrzykońskiej osiągnęła średnie i wyższe wykształcenie. Ufać należy, że mimo trwających procesów migracyjnych i zmieniających się warunków obyczajowych oraz słabnącej tradycji, przyjdą następne pokolenia podtrzymujące i rozwijające założenia ideowe Stowarzyszenia Odrzykoniaków, które przejmą pracę nad odkrywaniem zatartej historii Odrzykonia oraz przywracać będą pamięć o zdarzeniach i osobach z przeszłości swojej rodzinnej wsi, a tradycji nadadzą nowe dobre treści.
