Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Krośnieńskiej

  • Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki

Józef Szmyd (1907-1963)

Email Drukuj PDF
(8 głosów, średnia ocena: 4.00 na 5)

Adam Krzanowski


Józef Szmyd (1907-1963) - muzyk, folklorysta

Szmyd JozefUrodził się 1 stycznia 1907 r. w Krośnie, w rodzinie robotniczej. W 1928 r. ukończył Państwowe Seminarium Nauczycielskie Męskie w Krośnie. W latach trzydziestych ukończył Wyższy Kurs Nauczycielski przy ZNP w Warszawie oraz studiował w Konserwatorium Muzycznym we Lwowie na Wydziale Nauczycielskim, po którym otrzymał uprawnienia do nauczania muzyki i śpiewu w szkołach średnich.

W 1928 r. rozpoczął pracę zawodową w szkołach podstawowych w powiecie sanockim. Roczną służbę wojskową ukończył w 1929 r. w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty. W 1944 podjął pracę w Liceum Pedagogicznym w Krośnie, jako nauczyciel muzyki i śpiewu. W latach 1945- 1952 założył prywatną szkołę muzyczną pod nazwą "Szkoła Muzyczna im. Karłowicza w Krośnie", której dyrektorem był do 1947 r. W miejsce rozwiązanej szkoły, utworzył Wiejskie Ognisko Muzyczne w Suchodole k. Krosna. W 1951 r. był nauczycielem Szkoły Podstawowej nr 1 w Krośnie, od 1952 pracował w Technikum Naftowym w Krośnie. Od 1953 r. kierował Ogniskiem Muzycznym w Krośnie, które w 1960 r. zostało przekształcone w Szkołę Muzyczną I Stopnia, gdzie pełnił funkcję dyrektora do 1963 r.

Z chwilą wybuchu wojny w 1939 r. został zmobilizowany do wojska w randze podporucznika. Po klęsce wrześniowej przedostał się na Węgry. Jako internowany, aż do listopada 1943 r., przebywał w obozach jenieckich na Węgrzech, miedzy innymi w miejscowościach Mosdai i Kaposwar. Tam prowadził działalność artystyczną jako organizator i dyrygent orkiestry. W listopadzie 1943 r. zdecydował się na ucieczkę z obozu internowania na Węgrzech. Przybył do Lwowa i podjął walkę w szeregach Armii Krajowej. We Lwowie przebywał do czerwca 1944 r, a następnie powrócił do Krosna. Przed władzami bezpieczeństwa ujawnił swoją działalność jako żołnierz AK, tym samym uniknął aresztowania. Jednakże J. Szmyd nie czuł się bezpieczny, bowiem władze bezpieczeństwa wielokrotnie inwigilowały go i nigdy nie darzyły zaufaniem.

Szmyd Okladka Okładka monografii autorstwa Józefa Szmyda "Pieśni i tańce ludowe z okolic Krosna", Warszawa 1961, ss. 80 Z osobą J. Szmyda wiąże się nierozerwalnie życie kulturalno-muzyczne miasta Krosna i regionu. W 1945 r. z jego inicjatywy powstało w Krośnie Polskie Towarzystwo Muzyczne im. S. Moniuszki, chór mieszany, orkiestra symfoniczna i dziecięcy teatrzyk Świerszczyk Jako organizator szkoły muzycznej Krośnie, własnym sumptem wyremontował lokal w Domu Wójtowskim, zebrał instrumenty, bezpłatnie szkolił muzycznie ubogich i zdolnych uczniów. W Suchodole (obecnie dzielnica Krosna) założył w 1948 r. Zespół Regionalny Pieśni i Tańca, a następnie w 1950 r. przy Fabryce Obuwia Sportowego. Regionalny Zespół Pieśni i Tańca w Krośnie "Jacoki" zbierał laury w Czechosłowacji oraz w Moskwie, Berlinie, Budapeszcie, Warszawie, Szczecinie, Lublinie, Rzeszowie i w innych miastach. Szmyd był jego dyrygentem i kierownikiem artystycznym. W okresie pracy w TGN w Krośnie zorganizował szkolny zespół pieśni i tańca, który działał w ramach bogatego protektora jakim było Ministerstwo Górnictwa i Energetyki, któremu podlegało szkolnictwo górnicze i naftowe. Zespół szybko stał się atrakcyjnym (górnicze stroje) i jednym z bardziej znanych zespołów w województwie rzeszowskim i na Śląsku. Szmyd organizował w Krośnie koncerty muzyczne z udziałem takich sławnych artystów jak: Halina Czerny-Stefańska, Adam Harasiewicz, Tadeusz Kochański, Andrzej Hiolski, Jerzy Waldorff, Mira Zimińska-Sygietyńska i inni. W 1957 r. był jednym z założycieli Stowarzyszenia Przyjaciół Ziemi Krośnieńskiej i w ramach stowarzyszenia został przewodniczącym komisji muzycznej. W latach 60. Szmyd rozpoczął starania o budowę szkoły muzycznej na miarę potrzeb miasta powiatowego i regionu. Starania zakończyły się sukcesem i Wojewódzki Komitet Społecznego Funduszu Odbudowy Kraju i Stolicy przyznał dotacje w wysokości 1 880 000 zł. Budowę miano rozpocząć w 1965 r., czego dyrektor Szmyd nie doczekał. Zmarł nagle 26 października 1963 roku i pochowany jest na cmentarzu komunalnym w Krośnie.

Józef Szmyd był wielkim miłośnikiem regionu krośnieńskiego. Przez wiele lat gromadził teksty ludowych piosenek, opracowując do nich nuty. W czasie pobytu na wsi podpatrywał na weselach tańczące pary. Owocem tej pracy był opracowany przez niego zbiorek Pieśni i tańce ludowe z okolic Krosna, Warszawa 1961. W opracowaniu opisanych jest 6 tańców z regionu krośnieńskiego: Krzyżak, Suwany, Równy, Kowal, Przez nogę, Jacok. Zamieścił też dokładny opis stroju oraz szczegółowy opis kapeli. Załączono nuty i teksty 12 piosenek. Zebrane i opracowane przez Szmyda materiały są cennym źródłem etnograficznym Krosna i regionu.
Odznaczenia: Medal 10-lecia Polski Ludowej, Złota Odznaka Zasłużony Działacz Kultury.

 
Źródła i opracowania:
J. Z., Z tańcem pieśnią i muzyką przez 16 dni w Moskwie, "Przyjaźń", 1949, nr 37
(Wal), Z Suchodołu do Moskwy, "Nowiny Rzeszowskie", 1950, nr 119
M. Romanowska, Udział rzeszowskich zespołów w Festiwalu Muzyki Polskiej, "Nowiny Tygodnia", 1951, nr 49
(ż), Polskie zespoły ludowe na występach w Moskwie, "Kurier Codzienny", 1951, 7.XI
K. Trybiec, Dwulecie działalności Zespołu Pieśni i Tańca przy Fabryce Obuwia w Krośnie, "Nowiny Tygodnia", 1952, nr 46
Z. Różkowicz, Krośnieński zespół taneczny w Warszawie, "Nowiny Rzeszowskie", 1952, nr 178
Z. Wójcikiewicz, O Zespole Pieśni i Tańca regionu krośnieńskiego, "Nowiny Tygodnia", 1953, nr 13
T. Stanisz, Wśród nagrodzonych, "Życie Kulturalne", 1955
T. Nowak, Ćwierćwiecze piosenką i tańcem zmierzone, "Podkarpacie", 1972, nr 21
Z. Starzycki, Życie muzyczne Krosna (rys historyczny), "Podkarpacie", 1980, nr 24
M. Ziobro, Wierny "Jacokom", "Widnokrąg", 1985, nr 9
A. Krzanowski, Józef Szmyd (1907-1963) - piewca Ziemi Podkarpackiej, [w:] Dzieje zakładów kształcenia nauczycieli w Krośnie w latach 1895-1995, pod red. A. Meissnera i A. Krzanowskiego, t.1, Krosno 1997
H. Olbrycht, Szmyd Józef (ur. 1907, zm.1963), [w:] Słownik biograficzny zasłużonych nauczycieli i działaczy Zawiązku Nauczycielstwa Polskiego miasta Krosna, pod red. S. Rusnarczyka, Krosno 1999
A. Kosiek, Działalność Stowarzyszenia Przyjaciół Ziemi Krośnieńskiej w latach 1958-1973, [w:] Krosno. Studia z dziejów miasta i regionu, t. 4, pod red. F. Leśniaka, Krosno 2002.
 

 

Aby dodawać komentarze musisz się uprzednio zalogować!

Lista artykułów

Nowości

  1. "Z zagadnień najstarszej ikonografii niezachowanych kościołów drewnianych Małopolski Południowej" - prelekcja dr Tadeusza Łopatkiewicza - 4 czerwca 2024
  2. "Pamięci Żydów z Jedlicza oraz osób ratujących ich życie w czasie zagłady" - prelekcja st. ofic. ż.w. Bogdana Jaskółki - 7 maja 2024
  3. "Z zagadnień najstarszej ikonografii niezachowanych kościołów drewnianych Małopolski Południowej" - wykład dra t. Łopatkiewicza - 15 maja 2024
  4. "Ks. płk. Józef Panaś - duchowny, społecznik, żołnierz, patriota" - prelekcja dr inż. Stanisława Szafrana - 9 kwietnia 2024
  5. Galeria fotograficzna uroczystości 161. rocznicy wybuchu Powstania Styczniowego - 22 stycznia 2024
  6. Relacja z promocji albumu Zbigniewa Więcka
  7. Galeria fotograficzna promocji albumu Zbigniewa Więcka (tylko dla zalogowanych użytkowników)
  8. Relacja ze Spaceru pamięci - 30 października 2023
  9. Galeria fotograficzna Spaceru pamięci - 30 października 2023 (tylko dla zalogowanych użytkowników)
  10. Jubileusz 50-lecia działalności Oddziału Krakowskiego Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Krośnieńskiej - 3 października 2023
  11. Program działalności Oddziału krakowskiego SMZK w sezonie 2023/2024
  12. Wywiad Doroty Suwalskiej z Tadeuszem Łopatkiewiczem o SMZK - 14 lipca 2023
  13. Relacja z wykładu z okazji 65-lecia SMZK - 14 czerwca 2023
  14. Galeria fotograficzna wykładu „65 lat działalności SMZK” w obiektywie Joanny Łach
  15. Książka Tadeusza Łopatkiewicza dotycząca dziewiętnastowiecznych relacji konserwatorskich o zabytkach Krosna i powiatu
  16. Galeria Walnego Zebrania Sprawozdawczo-Wyborczego SMZK (tylko dla zalogowanych użytkowników)
  17. Sprawozdanie Zarządu Oddziału Krakowskiego SMZK za kadencję 2017-2020
  18. Relacja filmowa z uroczystej LXIII Sesji Rady Miasta Krosna z okazji Jubileuszu 60-lecia SMZK
  19. Relacja filmowa z referatu dr Tadeusza Łopatkiewicza - Prezesa ZG SMZK na uroczystej Sesji Rady Miasta Krosna z okazji Jubileuszu 60-lecia SMZK
  20. Relacja z Jubileuszu 45-lecia oddziału krakowskiego SMZK - 2 października 2018
  21. Relacja z 45. Spotkania "Na rodzinnej ziemi - Zamek Kamieniec 2018" - 23 września 2018
  22. Uroczysta LXIII Sesja Rady Miasta inaugurująca uroczystości jubileuszu 60-lecia SMZK - 22 września 2018
  23. Promocja VIII tomu Studiów krośnieńskich - 22 września 2018
  24. Wernisaż wystawy "Publikacje książkowe członków SMZK" - 22 września 2018
  25. Władze Stowarzyszenia w XVIII kadencji (2022-2025)
  26. Archiwum newsletterów
  27. Archiwum Aktualności SMZK
Galeria fotograficzna Walnego Zebrania Sprawozdawczo-Wyborczego SMZK - 23 września 2017

Mapa burzowa

Mapa burzowa Polski
kliknij mapę

Prognoza na najbliższe 10 dni >>

Uwaga

Uprzejmie proszę, by wszelkie uwagi dot.
- zawartości witryny,
- zauważonych braków
- pomysłów itp.,
nadsyłać do mnie za pośrednictwem
menu KONTAKT lub na adres
tadeusz@smzk.org

Dziękuję! :-) Administrator witryny


sideBar