|
|
|
|
3 marca 2024 r., w Akademii Górniczo-Hutniczej im. S. Staszica w Krakowie, odbyło się trzecie w bieżącym roku, spotkanie Oddziału Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Krośnieńskiej w Krakowie.
Otwierając spotkanie prezes dr inż. Stanisław Szafran podał smutną informację, że w dniu 5 lutego 2026 r. zmarł mgr Adam Krzanowski - były nauczyciel akademicki WSP i UR w Rzeszowie, historyk wychowania, członek Zarządu Głównego Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Krośnieńskiej XII - XVI kadencji (2002 - 2017), Honorowy Członek SMZK, komendant Hufca ZHP Krosno (1968 - 1975), były dyrektor Zespołu Szkół w Krośnie, wicekurator Oświaty i Wychowania w Krośnie
wieloletni radny Miasta Krosna. Był autorem ponad 200 opracowań z zakresu historii, historii wychowania, pedagogiki społecznej, teorii wychowania, historii harcerstwa, regionu krośnieńskiego oraz biogramów krośnian, a swoją wiedzą i doświadczeniem wielokrotnie dzielił się z członkami Oddziału SMZK w Krakowie. Uczestnicy spotkania uczcili Jego pamięć chwilą ciszy.
Programowym tematem spotkania była prelekcja dr Alicji Orzechowskiej, której celem było przybliżenie uczestnikom spotkania mało znanych zagadnień z dziedziny onomastyki, obejmujących proces kształtowania się imion i nazwisk w historii języka polskiego.
Na wstępie Pani Prelegentka przypomniała, że onomastyka wyróżnia dwie grupy nazw własnych: antroponimy - obejmujące nazwy osobowe, odnoszące się do ludzi (nazwiska, imiona, przezwiska, przydomki, pseudonimy) oraz toponimy - grupujące nazwy geograficzne nazywające miejsca (geograficzne, miejscowe, terenowe, górskie, wodne). Nazwy własne to wyrazy lub wyrażenia służące do identyfikacji osób, miejscowości, ulic, budowli itp. i odróżnieniu ich od innych osób, miejscowości itd., ale niemające znaczenia leksykalnego tzn. "nazwę własną w podstawowym użyciu nie tyle się rozumie, co wie jedynie, do czego lub kogo się odnosi". Nazwy własne w ogólności, a imiona i nazwiska w szczególności, są swoistym świadectwem przeszłości, ale i odbiciem dawnej kultury narodu i regionu. Mają więc wartość dla wspólnot lokalnych i rodzinnych (niektórych nazw używa się jedynie w języku familijnym). W historii narodów i grup społecznych zmieniały się formuły nadawania nazw własnych, co budzi zainteresowanie sprawami poszukiwania związków genealogicznych osób i rodzin. Jeden z językoznawców angielskich zauważył, że "odkrywanie pochodzenia nazw jest tak podniecające, jak opowieści detektywistyczne: z drobnych fragmentów rzeczywistości odtworzyć należy obraz faktów, które dały powód ich powstania. W nazwach własnych zaklęta jest bowiem przeszłość, lecz mówią one i o teraźniejszości".
Tematyka antroponimów w języku polskim była przedmiotem badań wielu naukowców, czego wyniki zostały przedstawione w książkach i artykułach, z których na uwagę zasługuje praca prof. Marii Malec pt. "O imionach i nazwiskach w Polsce. Tradycja i współczesność". Choć istnieje wiele publikacji naukowych dotyczących onomastyki, to jednak odczuwa się brak publikacji popularyzatorskich i edukacyjnych.
Prelegentka w sposób przystępny omówiła wybrane nazwy własne z zakresu antroponimii przyjmowane w kraju na przestrzeni wieków. W swoim wykładzie podkreślała, że dochodzenie do etymologii nazw nie jest procesem prostym, bowiem wymaga sięgania do obszernej wiedzy humanistycznej, a nie tylko swobodnego kojarzenia zbliżonych pojęć.
Zarówno treść prelekcji, jak również podawane przykłady nazw własnych (zarówno imion jak i nazwisk) wzbudziły duże zainteresowanie uczestników spotkania, a przedstawiona tematyka była pretekstem do ożywionej dyskusji.
