Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Krośnieńskiej

  • Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki
Start Działalność bieżąca Varia Wykład dra Tadeusza Łopatkiewicza o Stanisławie Witkosiu

Wykład dra Tadeusza Łopatkiewicza o Stanisławie Witkosiu

Email Drukuj PDF
(1 głos, średnia ocena: 5.00 na 5)

 

15 listopada 2017 roku w Saloniku Artystycznym Krośnieńskiej Biblioteki Publicznej odbył się wykład dra Tadeusza Łopatkiewicza "Stanisław Witkoś (1902-1982). Ludoznawca z ludu". Spotkanie zorganizowane zostało przez Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Krośnieńskiej w Krośnie.

01 Dr Tadeusz Łopatkiewicz w trakcie wykładu Dr Tadeusz Łopatkiewicz przedstawił sylwetkę, dokonania i dorobek pisarski Stanisława Witkosia, regionalisty i etnografa-samouka.

Stanisław Witkoś urodził się 16 listopada 1902 roku w Ustrobnej, jako drugie dziecko w rodzinie reemigrantów z Ameryki. Rodzice (znający nieco świat) zadbali o jego wykształcenie. Ukończył cztery klasy szkoły powszechnej i dwie klasy Krajowej Szkoły Tkackiej w Krośnie. W 1925 roku, z powodu choroby, przerwał naukę w Szkole Tkackiej i objął funkcję pisarza gminnego w Bajdach. Ukończył też trzymiesięczny kurs pisarzy gminnych we Lwowie, po którym zaczął obsługiwać oprócz Bajd podkrośnieńskie wsie: Ustrobną, Łączki Jagiellońskie, Wojaszówkę, Moderówkę i Białkówkę.

02 Uczestnicy wykładu W 1932 roku ożenił się z Joanną Bożek (1912-1999) i zamieszkał w jej domu rodzinnym w Białkówce nr 46. Prowadził niewielkie gospodarstwo rolne żony, a po 1935 roku pracował jako dróżnik, poborca podatkowy, robotnik melioracyjny, sklepikarz, poborca daniny leśnej. Zajęcia te zbliżyły go do różnych społeczności i pozwoliły dostrzec istotne różnice kulturowe między nimi. Z wielką pasją i zaangażowaniem zajął się badaniem i dokumentowaniem zanikających przejawów tradycyjnej kultury wsi. Ze swych obserwacji prowadził notatki, a w czasie prac badawczych w terenie nie tylko zdobywał wiedzę, ale pozyskiwał też cenne zabytki i muzealia etnograficzne. Pod koniec jego życia kolekcja liczyła kilka tysięcy eksponatów, które były skrupulatnie opisywane i inwentaryzowane.

03 Uczestnicy wykładu Od lat 60-tych XX wieku Stanisław Witkoś i Radosław Bochenek z Moderówki podejmowali starania o utworzenie izby pamiątek, gdzie znalazłyby miejsce gromadzone zbiory etnograficzne. Prywatną Izbę Muzealną otwarto w 1971 roku w Moderówce (w domu Jana Twardzika). Na ekspozycji prezentowane były meble i sprzęty domowe, gospodarcze i rolnicze, zabytki rzemiosła wiejskiego, ubiory i stroje ludowe, dzieła plastyki obrzędowej i kulturowej, a także dokumenty i archiwalia wiejskie, dawne fotografie i numizmaty.

W latach 60-tych i 70-tych Stanisław Witkoś opublikował kilka artykułów w "Materiałach Muzeum Budownictwa Ludowego" w Sanoku ("Ubiór codzienny i świąteczny noszony przez mieszkańców wsi Bajdy, pow. Krosno z końcem XIX i na początku XX wieku", 1967; "Obrzędy pogrzebowe we wsi Bajdy w pow. krośnieńskim", 1970; "Magia i przesądy bartne (w oparciu o "Bartnika Postępowego" i "Pasiecznika Wzorowego")", 1971; "Ubodzy - dziady - żebracy", 1976) oraz artykuł w prestiżowym roczniku Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego "Lud" ("Zwyczaje i wróżby związane z wigilią Bożego Narodzenia", 1978).

Jednak dziełem życia i powodem do dumy była dla Stanisława Witkosia monografia etnograficzna "Bajdy i Moderówka", która ukazała się w 1977 roku pod red. Józefa Burszty, wydana została przez Muzeum Narodowe Rolnictwa w Szreniawie. Książka została wysoko oceniona przez etnografów, nakład (1000 egz.) szybko się rozszedł. Stanisław Witkoś rozpoczął starania o jej wznowienie (chciał poszerzyć kolejne wydanie o nowe rozdziały i kwestie). Niestety nigdy nie ukazało się nowe wydanie monografii, która dziś dostępna jest głównie w zbiorach bibliotecznych.

05 Pani Anna Hreczka - wnuczka Stanisława Witkosia - wspomina dziadka Od śmierci Stanisława Witkosia upłynęło 35 lat. Zmarł 12 listopada 1982 roku i pochowany został na cmentarzu w Szebniach. Dokonania etnografa-samouka powoli pokrywają się niepamięcią. Zgromadzone przez niego zabytki nie są eksponowane. O Stanisławie Witkosiu wspomina się rzadko, choć biogramy jego dostępne są w słownikach, Wikipedii i na witrynie internetowej Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Krośnieńskiej - mówił, podsumowując swój wykład, dr Tadeusz Łopatkiewicz.

Na spotkaniu w Krośnieńskiej Bibliotece Publicznej obecna była wnuczka Stanisława Witkosia - Anna Hreczka, kier. Gminnej Biblioteki Publicznej w Miejscu Piastowym, która pamięta dziadka jako człowieka bardzo zaangażowanego w pracę badawczą.

04 Pani Wanda Belcik zabrała głos w dyskusji Wanda Belcik, wiceprezes Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Krośnieńskiej, przypomniała, że ze Stowarzyszeniem kontaktował się kiedyś krewny Stanisława Witkosia - Zbigniew Witkoś (na stałe mieszkający w Stanach Zjednoczonych), który chciał wydać posiadany rękopis Stanisława Witkosia. Okazało się, że jest to jedna z wersji monografii "Bajdy i Moderówka", niewiele różniąca się od książki, która ukazała się w 1977 roku, dlatego Stowarzyszenie nie podjęło starań o jej wydanie.

06 Pan Zdzisław Łopatkiewicz wspominał lata współpracy ze Stanisławem Witkosiem Stanisława Witkosia wspominał też Zdzisław Łopatkiewicz, wieloletni dyr. Muzeum Marii Konopnickiej w Żarnowcu. Zdzisław Łopatkiewicz znał osobiście Stanisława Witkosia, interesował się jego badaniami. Witkoś często bywał w domu Państwa Łopatkiewiczów i opowiadał o swojej pracy. Czasami przekazywał też do Muzeum w Żarnowcu znalezione eksponaty. Przekazał m.in. tacę, która nie należała do wyposażenia domu wiejskiego (nie była przedmiotem badań Witkosia), stanowiła natomiast część kultury dworskiej.

Muzeum Marii Konopnickiej w Żarnowcu sprawowało patronat nad działalnością etnograficzną Witkosia. Pomagało przy tworzeniu izby muzealnej oraz przy wydaniu monografii o Bajdach i Moderówce (promocja nowo wydanej książki odbyła się w Muzeum w Żarnowcu).

Przed śmiercią Stanisław Witkoś przekazał swoje zbiory etnograficzne do Muzeum w Żarnowcu. Dziś kolekcja znajduje się w magazynie, ale jest starannie przechowywana i konserwowana, osoby chętne mogą ją zobaczyć np. podczas organizowanej corocznie Nocy Muzeów.


Fotografie: Krzysztof Urbanek

 

 

Dodaj komentarz

Komentarze wyrażają jedynie prywatne opinie użytkowników i SMZK nie ponosi za nie odpowiedzialności. Szanujemy wolność i swobodę wypowiedzi, ale cenimy również dbałość o kulturę języka. Nie będziemy tolerować wypowiedzi obraźliwych i naruszających ogólnie przyjęte normy współżycia społecznego. Pragniemy dyskusji rzeczowej i pożytecznej dla innych. Zastrzegamy sobie tym samym możliwość usuwania komentarzy, które rażąco odbiegają od netykiety oraz savoir-vivre'u


Kod antyspamowy
Odśwież

Lista artykułów

Nowości

  1. Relacja z wycieczki do Muzeum Narodowego w Krakowie - 21 kwietnia 2018
  2. Galeria wycieczki do krakowskiego Muzeum Narodowego - 21 kwietnia 2018
  3. Sport to zdrowie??? - referat prof. dr hab. Szymona Krasickiego w Oddziale krakowskim SMZK
  4. Galeria wykładu Tadeusza Łopatkiewicza o Stanisławie Wyspiańskim - 19 kwietnia 2018
  5. Galeria wykładu Zbigniewa Ungeheuera - Prezesa Stowarzyszenia PORTIUS - 20 marca 2018
  6. Referat mgra inż. arch. Stanisława Niemczyka w Oddziale krakowskim SMZK - 6 marca 2018
  7. Wycieczka do Krakowa - wystawa WYSPIAŃSKI oraz Galeria Malarstwa Polskiego w Sukiennicach - 21 kwietnia 2018
  8. Galeria wernisażu wystawy "Firmy Królewskiego Miasta Krosna 187301945" - 9 marca 2018
  9. Galeria wykładu dr Piotra Łopatkiewicza - 22 lutego 2018
  10. Referat A. Krzanowskiego "Dr Władysław Glazar (1907-1985) krośnieński lekarz i społecznik" w Oddziale krakowskim SMZK
  11. Tradycyjny "Opłatek" 2018 Oddziału Krakowskiego SMZK
  12. Zapraszamy do udziału w Międzynarodowej Konferencji Naukowej poświęconej Wojciechowi Portiusowi
  13. Relacja ze Spotkania Noworocznego - 26 stycznia 2018
  14. Plan pracy SMZK w roku 2018
  15. Sprawozdanie z działalności SMZK w roku 2017
  16. Relacja z III Konkursy recytatorskiego poezji Jana Zycha - 25 października 2017
  17. Władze Stowarzyszenia w XVII kadencji (2017-2020)
  18. Sprawozdanie z działalności w latach 2014-2017
  19. Galeria fotograficzna Spotkania "Na rodzinnej ziemi - Iwonicz-Zdrój" - 23 września 2017
  20. Galeria fotograficzna Walnego Zebrania Sprawozdawczo-Wyborczego SMZK - 23 września 2017
  21. Prezentacja najnowszego tomu Studiów krośnieńskich - 1 października 2016
  22. Archiwum newsletterów
  23. Archiwum Aktualności SMZK
Galeria fotograficzna Walnego Zebrania Sprawozdawczo-Wyborczego SMZK - 23 września 2017

Pogoda

Mapa burzowa

Mapa burzowa Polski
kliknij mapę

Prognoza na najbliższe 10 dni >>

Uwaga

Uprzejmie proszę, by wszelkie uwagi dot.
- zawartości witryny,
- zauważonych braków
- pomysłów itp.,
nadsyłać do mnie za pośrednictwem
menu KONTAKT lub na adres
tadeusz@smzk.org

Dziękuję! :-) Administrator witryny


sideBar