Anna Ociepka, Adam Krzanowski

Franciszek Sulimowski (1905-1973, do 1954 - Kozioł)

Urodził się 02.06.1905 r. w Odrzykoniu powiat  krośnieński w rodzinie szewca,  Józefa i Cecylii z d. Szafran. Naukę rozpoczął w czteroklasowej Szkole  Ludowej w Odrzykoniu (1911-1916).  Ukończył Szkołę Realną w Krośnie (1916-1924), przekształconą w 1921 r. w Państwowe Gimnazjum im. M. Kopernika. Od  lat szkolnych zaangażował się w działalność harcerską, którą realizował jako nauczyciel.  W 1925 - 1930 studiował geografię, geologię i biologię na Wydziale Filozoficznym UJ. Równolegle uczęszczał do Studium Pedagogicznego gdzie  uzyskał kwalifikacje pedagogiczne. Pracę dyplomową pt. Monografia krośnieńskiego napisał pod kierunkiem wybitnego geografa prof. Ludomira Sawickiego. Została ona wydana po śmierci autora, przez Stowarzyszenie Odrzykoniaków w Odrzykoniu na łamach Zeszytów Odrzykońskich ( 2001/2002, nr 9, s .17-183).

Pierwsza pracę zawodową  podjął w 1924 r. w Związku Teatrów i Chórów Włościańskich w Odrzykoniu jako sekretarz i bibliotekarz. W 1931 r. rozpoczął pracę zawodową w szkolnictwie średnim w Państwowym Gimnazjum w Krośnie i równocześnie w Państwowym Seminarium Nauczycielskim Męskim. W okresie 1932-1934 pozostawał bez pracy w związku z reorganizacją szkolnictwa. W latach 1935-1937  pracował jako delegat Państwowej Rady Ochrony Przyrody na powiat krośnieński, a następnie na powiat borszczowski. W 1937 r. powrócił do pracy w szkolnictwie w Prywatnym Gimnazjum Koedukacyjnym w Borszczowie, później w Szkole Handlowej i Gimnazjum Koedukacyjnym Kupieckim w Kołomyi, w 1938/39 w Państwowym Liceum Pedagogicznym w Tarnopolu. W okresie okupacji hitlerowskiej przebywał wraz z rodziną we wsi  Odrzykoń,  gdzie pracował na roli, a w okresie 1941 - 43 brał udział w tajnym nauczaniu na poziomie szkoły powszechnej. W Słowniku biograficznym nauczycieli w Małopolsce w latach II wojny światowej napisano o nim: "Od 1941 uczył w szkole w Odrzykoniu, później w Niegłowicach - tajne komplety prowadził w zakresie szkoły powszechnej. Łącznik Szarych Szeregów, prowadził też nasłuch radiowy i kolportaż prasy konspiracyjnej". Po zakończeniu wojny pracował w Państwowym Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcącym  w Krośnie (1944-1951), Szkole Podstawowej w Odrzykoniu (1951/52), Technikum Naftowym (1952-1969) jako nauczyciel geologii i kierownik Wydziału Geologicznego, Studium Nauczycielskim w Krośnie (1961-1963) był wykładowcą geografii, botaniki oraz anatomii i fizjologii człowieka. Swoim  taktem pedagogicznym, profesjonalizmem, posiadaną wiedzą, uniwersytecką metodą prowadzenia wykładów i konwersatoriów  oraz formą  egzaminowania,  wzbudzał wśród studentów SN ogromny szacunek i poważanie. Jako kolporter książek, krośnieńskiej księgarni Zdzisława Deneki,  potrafił zachęcić  studentów  do kupowania i czytania książek naukowych i  innych  oraz  zakładania własnych  księgozbiorów.

Po 1944 r. angażował  się w pracy społecznej i kulturalno-oświatowej. Należał do krośnieńskiego Oddziału TUR (członek Zarządu Powiatowego), gdzie udzielał się jako prelegent (1945-48). Szczególnie zaangażowany był w Oddziale krośnieńskim PTTK początkowo jako prezes, potem jako przewodniczący Komisji Zabytków i Ochrony Przyrody. Był przewodnikiem turystycznym m.in. po Bieszczadach, prowadził  akcje odczytów z tej dziedziny (1947-49). Wspólnie z gronem społeczników z Krosna  jak, Antonim Jaraczem, Stanisławem Kochankiem, Magdaleną Krukierek, Antonim Lorensem, Augustynem Mazurkiewiczem, Władysławem Niepokojem, Józefem Ostoją-Ostaszewskim, Tadeuszem Patlą, Franciszek Sulimowski należał do współtwórców Muzeum Regionalnego PTTK powołanego 22 lipca 1954 r.  Włączył się  do opracowania zbiorowego wydawnictwa Ilustrowana monografia powiatu krośnieńskiego oraz Przewodnik turystyczny po Krośnie nad Wisłokiem i okolicy (Krosno 1957), dla którego opracował część Środowisko geograficzne (s. 9-25). Poprzez swoją aktywność spowodował, iż wiele zabytków przyrody zostało objętych ochroną. Pisał o tym w artykule Wspomnienia ("Przyroda Polska" 1968, nr 10).

Jego pasją było harcerstwo, do którego wstąpił w Gimnazjum w Krośnie. W latach dwudziestych i trzydziestych XX wieku,  Fr. Kozioł (Sulimowski) współpracował z wieloma aktywnymi działaczami harcerskimi w Krośnie, którymi  byli:  Jerzy Ablewicz  (w latach 1962-1990  biskup diecezjalny w Tarnowie),  Stanisław Chrzanowski (inspektor oświaty w Krośnie po 1944 r.), Bolesław Gonet (prof. SGGW w Warszawie), Zdzisław Gonet brat Bolesława (prof. Instytutu Badawczego w Puławach), Stanisław Grochmal (prof. Akademii Medycznej w Krakowie, żołnierz AK),  Zenon Jaracz (działacz sportowy Krosna i Jedlicza), Władysław Kozub, Tadeusz Patla  (nauczyciel PSNM w Krośnie), Stefan Półchłopek (samorządowiec w Krynicy), Jan i Stanisław Magurowie (bohaterowie Hufca ZHP Krosno), Franciszek Płonka (kpt AK,  w okresie okupacji niemieckiej szef "Kedywu" AK na Podkarpaciu), Mieczysław Rysz (krośnieński duszpasterz), Jacek Sożyński (dyrektor CPN w Krakowie),  Adam Trybus (mjr "Gaj" cichociemny), Eugeniusz Żółkoś ( nauczyciel LO W Jedliczu) i in.

Po wyzwoleniu ziemi krośnieńskiej  w 1944 r. Fr. Kozioł (Sulimowski) uczestniczył w reaktywowaniu harcerstwa w Krośnie i w powiecie krośnieńskim. Wspólnie ze St. Chrzanowskim, B. Gonetem  przy udziale przedstawicieli Chorągwi ZHP z Rzeszowa, zorganizowali Komendę Hufca ZHP w Krośnie. F. Kozioł (Sulimowski) pełnił funkcję komendanta hufca  w grudniu 1944 r. Jako Harcerz Orli wchodził w skład Komisji Prób Harcerskich i Sprawnościowych Komendy hufca ZHP w Krośnie. Ponadto brał udział w szkoleniu funkcyjnych ZHP,  będąc członkiem kadry podczas kursu drużynowych w Węglówce k/ Krosna  w grudniu 1944 r, wspólnie z Leopoldem Józefowiczem, Stanisławem Bugajskim, Bolesławem Gonetem,  Kazimierzem Mazurkiem.  W 1945 r. przyznano mu najwyższe harcerskie wyróżnienie,  stopień Harcerza Rzeczypospolitej. W harcerstwie działał aktywnie do 1950 roku.

Franciszek Sulimowski był w II kadencji, od 31.01.1967 do 03.06.1973 członkiem Zarządu Głównego Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Krośnieńskiej.

Był odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Srebrnym Krzyżem Zasługi, odznakami Polskiego Towarzystwa Geograficznego, Ligi Ochrony Przyrody, Polskiego Towarzystwa Turystyczno Krajoznawczego.

Zmarł 03.07.1973 r. w  Odrzykoniu, tam też pochowany.