Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Krośnieńskiej

  • Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki

"Po co ci te chłopy". Rzecz o Karolu Lewakowskim

Email Drukuj PDF
(2 głosów, średnia ocena: 5.00 na 5)

 

Służyłem i zawsze będę służyć temu krajowi - Polsce. Autorem tych pełnych głębokiego przekonania słów był dr praw Karol Eugeniusz Lewakowski, urodzony w Snopkowie pod Lwowem (1836) i wywodzący się z zamożnej rodziny mieszczańskiej powstaniec z 1863 r., zdolny adwokat i polityk galicyjski. A pasją prawdziwie szczerego patrioty, nigdy szowinisty, który w ostatniej dekadzie XIX stulecia współtworzył zręby polskiego ruchu ludowego, dążąc do uświadomienia wsi, była aktywna polityka i działalność społeczna, zaś sprawą priorytetową odzyskanie niepodległości przy szerokim udziale mas chłopskich.

01 Przed projekcją filmu Kiedy po przeżyciu 76. lat zmarł w Rapperswilu nad Jeziorem Zuryskim w Szwajcarii (13 XI 1912), lwowski dziennik "Wiek Nowy", organ demokratów galicyjskich, zamieścił o nim wspomnienie pośmiertne. Podkreślono w nim, że Lewakowski był mężem zasłużonym i w Polsce całej przez wszystkich, bo nawet przez przeciwników politycznych, szanowanym. Napisano wprost: Szczery demokrata, twórca polskiego stronnictwa ludowego, a przede wszystkim gorący patriota, poświęcił całe życie w walce o nieprzedawnione prawa polskiego narodu i prowadził tę walkę z nigdy niesłabnącą odwagą, z nigdy niesłabnącą nadzieją w lepszą przyszłość Ojczyzny.

02 Przed projekcją filmu Miłość do Ojczyzny, którą Lewakowski przez długie lata wielokrotnie okazywał i zaświadczał na różne sposoby, wyniósł z domu rodzinnego. Zaznaczył to wyraźnie pod koniec życia w liście do historyka literatury Wilhelma Feldmana, pisząc, że cała inteligencja lwowska, najpatriotyczniejsze koła, u nas bywały, bo oboje rodzice byli gorący patrioci.

03 Komentarz przed filmem wygłasza mgr Andrzej Kosiek Przed wielu laty związki rodziny Lewakowskich z miastem Krosnem były bardzo żywe. Obecnie świadczy o nich mogiła na Starym Cmentarzu, w której spoczywa starszy brat Karola - dr praw August Lewakowski (1833-1891), także insurgent styczniowy, sędzia Sądu Powiatowego i miejscowy adwokat oraz burmistrz (1887-1891). Zmarł on nagle na serce w iwonickim uzdrowisku (12 IX), gdy odpoczywał u brata Karola wyczerpany wysiłkiem przy gaszeniu pożaru w centrum miasta (9/10 IX). Augusta pochowano u boku ojca Ignacego Dominika Lewakowskiego, który mając 70 lat padł w Krośnie ofiarą epidemii cholery (9 VIII 1873). Po zgonie ojca, Karol Lewakowski bywał częstym gościem u starszego brata, z czasem osoby dla miasta zasłużonej, skoro władze gminy pośmiertnie ufundowały mu ulicę (1892). Po jego śmierci bezdzietny Karol, człowiek krystalicznego charakteru, nadał bywał w Krośnie i chętnie niósł pomoc czterem nieletnim bratanicom oraz ich matce wdowie Emilii z Antoniewiczów, która znalazła się w trudnej sytuacji życiowej. Zwłaszcza bardzo lubił i cenił bratanicę Elżbietę, dziewczynę subtelną o usposobieniu łagodnym, wrażliwym i wrodzonej inteligencji. Ona, odwzajemniając te uczucia, w czerwcu 1893 r. jako 18-letnia panna z utęsknieniem pisała do stryja Karola, pytając go: - …kiedyż będziemy siedzieć razem w iwonickich lasach i słuchać powieści o wulkanie i innych cudach południa, które obiecałeś opowiadać najdroższy.

04 Czołówka z filmu o Karolu Lewakowskim Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Krośnieńskiej miało więc powody, aby na kolejnym spotkaniu - po raz pierwszy nawiązując do przeszłości w tak nietypowy sposób - zaprezentować swoim członkom programową nowość, mianowicie film "Po co ci te chłopy". Rzecz o Karolu Lewakowskim. Pokaz tego bardzo ciekawego i godnego uwagi fabularyzowanego dokumentu, prezentującego historię jego życia i działalności patriotycznej, dzięki życzliwości Dyrekcji i Kierownictwa Działu administracyjno-technicznego RCKP, miał miejsce na sali widowiskowej (duży ekran; 17 III, godz. 17:00). A stało się tak, kiedy na prośbę Stowarzyszenia pozytywnie odpowiedział Marek Maldis, redaktor TVP, autor scenariusza i reżyser filmu, zaś - za jego pośrednictwem i staraniem - zgodę na emisję wyraził dr Tadeusz Doroszuk, dyrektor TVP Historia i redaktor filmu. Warto dodać, że w tym bogatym pod wielu względami i bliskim sercu krośnian filmie wykorzystano różnorodne materiały archiwalne Filmoteki Narodowej, Archiwum Zakładu Historii Ruchu Ludowego, Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego w Warszawie, Muzeum Polskiego w Rapperswilu, Muzeum Podkarpackiego w Krośnie, Biblioteki Narodowej w Warszawie, Sądu Okręgowego w Rzeszowie oraz zbiory prywatne. Autorzy filmu specjalne podziękowanie za pomoc w jego realizacji skierowali także do Marii Zwolińskiej, dyrektor Muzeum Wsi Radomskiej w Radomiu, Jerzego Ginalskiego, dyrektora Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, Grupy Rekonstrukcji Historycznej "Żuawi Śmierci" w Muzeum Niepodległości w Warszawie oraz piszącego te słowa przedstawiciela SMZK, który w przedmiotowej sprawie prowadził korespondencję merytoryczną z Warszawą, a przed emisją filmu skierował do widzów komentarz zawierający niezbędne informacje rzeczowe.

 
Zobacz też galerię fotograficzną z projekcji filmu >> (tylko dla zalogowanych)
 

 

 
Autorem tego artykułu jest Andrzej Kosiek

Zobacz inne artykuły tego autora >>

Aby dodawać komentarze musisz się uprzednio zalogować!

Lista artykułów

Nowości

  1. Sprawozdanie Zarządu Oddziału Krakowskiego SMZK za kadencję 2017-2020
  2. Sprawozdanie z działalności Oddziału krakowskiego SMZK w roku 2019 - 30 czerwca 2020
  3. Relacja z wykładu mgra inż. Piotra Korpantego w Oddziale krakowskim SMZK - 3 marca 2020
  4. Zaproszenie na Ogólnopolską Konferencję Naukową
  5. Relacja z wykładu dra Piotra Łopatkiewicza o drewnianej architekturze kościelnej - 13 lutego 2020
  6. Galeria fotograficzna wykładu dra Piotra Łopatkiewicza o drewnianej architekturze kościelnej - 13 lutego 2020
  7. Biogram Profesora Artura Bębna
  8. Plan pracy SMZK w roku 2020
  9. Sprawozdanie z działalności SMZK w roku 2019
  10. Relacja ze Spotkania Noworocznego - 10 stycznia 2020
  11. Tradycyjny "Opłatek" 2020 Oddziału Krakowskiego SMZK - 7 stycznia 2020
  12. Informacja o spotkaniu członków Oddziału wrocławskiego SMZK
  13. "Z Poetą pod rękę..." - relacja z V Konkursu recytatorskiego poezji Jana Zycha - 23 października 2019
  14. Relacja ze Spotkania "Na rodzinnej ziemi - Rymanów 2019" - 21 września 2019
  15. Plan pracy Oddziału krakowskiego SMZK w sezonie 2019/2020
  16. 10 lat witryny internetowej SMZK - 19 lutego 2019
  17. Relacja filmowa z uroczystej LXIII Sesji Rady Miasta Krosna z okazji Jubileuszu 60-lecia SMZK
  18. Relacja filmowa z referatu dr Tadeusza Łopatkiewicza - Prezesa ZG SMZK na uroczystej Sesji Rady Miasta Krosna z okazji Jubileuszu 60-lecia SMZK
  19. Relacja z Jubileuszu 45-lecia oddziału krakowskiego SMZK - 2 października 2018
  20. Relacja z 45. Spotkania "Na rodzinnej ziemi - Zamek Kamieniec 2018" - 23 września 2018
  21. Uroczysta LXIII Sesja Rady Miasta inaugurująca uroczystości jubileuszu 60-lecia SMZK - 22 września 2018
  22. Promocja VIII tomu Studiów krośnieńskich - 22 września 2018
  23. Wernisaż wystawy "Publikacje książkowe członków SMZK" - 22 września 2018
  24. Władze Stowarzyszenia w XVII kadencji (2017-2020)
  25. Archiwum newsletterów
  26. Archiwum Aktualności SMZK
Galeria fotograficzna Walnego Zebrania Sprawozdawczo-Wyborczego SMZK - 23 września 2017

Pogoda

Mapa burzowa

Mapa burzowa Polski
kliknij mapę

Prognoza na najbliższe 10 dni >>

Uwaga

Uprzejmie proszę, by wszelkie uwagi dot.
- zawartości witryny,
- zauważonych braków
- pomysłów itp.,
nadsyłać do mnie za pośrednictwem
menu KONTAKT lub na adres
tadeusz@smzk.org

Dziękuję! :-) Administrator witryny


sideBar