Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Krośnieńskiej

  • Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki

Antoni Strahl (1924-2001)

Email Drukuj PDF
(1 głos, średnia ocena: 5.00 na 5)

Adam Krzanowski

 

Dr Antoni Strahl (1924-2001) - harcerz i żołnierz AK

Antoni StrahlAntoni Strahl urodził się 25 maja 1924 roku w Krośnie. Zmarł 13 grudnia 2001 roku we Wrocławiu i pochowany został na Cmentarzu Grabiszyńskim.

Do wybuchu II wojny uczęszczał do Państwowego Gimnazjum im. M. Kopernika w Krośnie. Po 1944 roku kontynuował naukę w miejscowym Gimnazjum i Liceum, gdzie złożył egzamin maturalny w 1947 roku. Rok później rozpoczął studia na Uniwersytecie i Politechnice we Wrocławiu, uzyskując w roiku 1951 tytuł magistra. W roku 1971 obronił pracę doktorską w Akademii Rolniczej we Wrocławiu.

W 1946 roku został aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa w Krośnie i odwieziony do więzienia na zamku w Rzeszowie. Wyrokiem Rejonowego Sądu Wojskowego w Rzeszowie skazano go na trzy lata więzienia za działalność antypaństwową. W 1947 roku, w wyniku amnestii, został zwolniony z więzienia. Po ukończeniu studiów (1951) pracował jako nauczyciel, a następnie otrzymał skierowanie do Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu, do Wydziału Produkcji Roślinnej, gdzie pełnił funkcje referenta do spraw nawożenia. Wkrótce rozpoczął pracę nauczyciela w Technikum Mechanizacji Rolnictwa we Wrocławiu, ucząc chemii, fizyki i technologii metali. W czerwcu 1952 roku został aresztowany przez Wojewódzki Urząd Bezpieczeństwa we Wrocławiu i przewieziony do X Pawilonu więzienia mokotowskiego w Warszawie. Po rocznym śledztwie, za działalność antypaństwową w organizacji "Kraj", został skazany przez Rejonowy Sąd Wojskowy na 15 lat więzienia z art. 87 Kodeksu Karnego Wojska Polskiego, przepadek mienia i utratę praw obywatelskich. Antoni Strahl był więźniem w X Pawilonie MBP w Warszawie, we Wronkach, Kłodzku i kazamatach bezpieki wrocławskiej. W 1956 r., w związku ze zmianami politycznymi w kraju, zwolniono go z więzienia.

We wrześniu 1956 podjął pracę w Instytucie Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa Akademii Rolniczej we Wrocławiu, gdzie pracował do 13 grudnia 1981 r., przechodząc na emeryturę.

W okresie nauki w Państwowym Gimnazjum w Krośnie działał w I Drużynie Harcerskiej im. T. Kościuszki. Wspólnie z podharcmistrzem Stanisławem Chrzanowskim - hufcowym Krosna, był w 1937 roku uczestnikiem obozu harcerskiego w Jaremczu nad Prutem. W sierpniu 1939, w ramach harcerskich obowiązków, Antek Strahl - gimnazjalista krośnieński, powołany został do służby w magistracie krośnieńskim, jako członek grupy obsługującej radiostację krótkofalową. Radiostacja ta otrzymywała z wojskowych źródeł ważne informacje dotyczące przygotowań do obrony cywilnej na wypadek wojny. Po latach, Antek wspominał: "Przekazywaliśmy je odpowiednim władzom cywilnym. Obsługa radiostacji była dla nas frajdą, ale i powodem do satysfakcji, był to bowiem, jak na owe czasy nowoczesny sprzęt". Te minione czasy II wojny światowej, tak wspominała Irena Chodorowska-Dzikiewicz ps. "Sparta" - "Zachodzi pilna potrzeba wzmocnienia dyżurów obserwacyjnych na najwyższym w mieście punkcie, którym jest przecież wieża starej dzwonnicy Kościoła Farnego. Jest to punkt niebezpieczny, więc wypchnięto tam najmłodszych (...) siedzę więc prawie na czubku dzwonnicy kościelnej i mając dobry wzrok pełnię harcerskie dyżury zmiennie co parę godzin, dwójkami z Dziutką Warską, Tośkiem Strahlem, Heńkiem Wyborskim i Marylą Szafrańską (...). Minął tydzień wojny, a już dla nas w Krośnie nie było naszej Polski".

W dniach kampanii wrześniowej 1939 roku harcerz Antek Strahl pełnił służbę w krośnieńskim magistracie przy obsłudze radiostacji, powtarzając sobie wierszyk:

"Słoneczko wyżej, Sikorski bliżej"

Był uczniem Gimnazjum, miał 15 lat w chwili wybuchu II wojny światowej. W okresie okupacji niemieckiej, podjął pracę w charakterze gońca na lotnisku wojskowym, w niemieckiej firmie Bauleitung der Luftwaffe w Krośnie. Tam, dopuszczony do odbioru i segregacji poczty, wykrada plany rozbudowywanego lotniska wojskowego w Krośnie i okolicznych lotnisk polowych, które skopiował i przekazał do władz AK. Z grupą kolegów próbował uciec przez zieloną granicę do wojska polskiego we Francji, niestety ucieczka kończy się niepowodzeniem i wraca do pracy na lotnisku. Antoni trafia na konspiracyjną siatkę Tajnej Organizacji Wojskowej, dowodzoną przez kpt. rez. Bronisława Juliana Müllera ps. "Mierzanowski", nauczyciela gimnastyki w krośnieńskim gimnazjum. Składa przysięgę i przyjmuje pseudonim "Nuta", "Jasiek". W podkarpackim Ośrodku Kedywu AK, Antek ps. "Rzewny", objął funkcję adiutanta dowódcy. W dniu 26 czerwca 1943 A. Strahl zostaje aresztowany i doświadcza gestapowskich metod śledztwa, najpierw w Krośnie, potem w więzieniu w Jaśle. Z 5 na 6 sierpnia 1943 zostaje uwolniony wraz z innymi z więzienia, po akcji AK pod dowództwem Zenona Soboty ps. "Korczak".

Po latach A. Strahl napisał: "Nasze kontakty koleżeńskie (często konspiracyjne), które odbywały się w domu nazywanym przez nas McAllanem, przybierały dla "zmylenia przeciwnika" formę spotkań towarzyskich - często łączyliśmy je ze wspólnym śpiewem, muzyką, a nawet tańcem. Korzystaliśmy przy tym z adapteru konstrukcji Kazia Hozera ps. "Spec" (późniejszego nauczyciela fizyki w LO w Krośnie), który, gdy była odpowiednia pora, przemieniał go w radio. Wówczas słuchaliśmy BBC".

W roku 1944 A. Strahl został wcielony do zespołu ochrony sztabu Kedywu Podokręgu. W dniu 11 lipca został ponownie aresztowany w Rzeszowie. Podczas ucieczki, został ciężko ranny. Następnie osadzony w celi śmierci w więzieniu na Zamku w Rzeszowie. Po kilkunastu dniach Strahl został umieszczony w obozie koncentracyjnym Sachsenhausen, pod nazwiskiem Tomasz Sochański. Po II wojnie światowej, dwukrotnie aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa w 1946 i 1952 r., A. Strahl pozostawił nam we wspomnieniach opis więziennego bytu we Wronkach, jako pouczającą lekturę o sposobach na przeżycie w ekstremalnych warunkach. Stanisław Dąbrowa-Kostka napisał o A. Strahlu: "Ten subtelny, delikatny, wręcz miękki artysta muzyk (Strahl grał na skrzypcach) jest równocześnie wybitnie odważnym, zdyscyplinowanym, twardym, odpornym na ból i najcięższe niewygody, doskonałym żołnierzem".

Kazimierz Oleś z Wrocławia - krośnianin, harcerz i żołnierz AK, po śmierci Antoniego Strahla, żegnając Go w imieniu harcerzy, kolegów z konspiracji i Oddziału Wrocławskiego Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Krośnieńskiej stwierdził: "W roku 1940 podjął pracę w charakterze posłańca w niemieckiej firmie rozbudowującej lotnisko w Krośnie. W 1941 r. Dowódca Grupy Dywersyjnej ZWZ Obwodu Krosno kpt. Julian Müller ps. "Mierzanowski" zorganizował na terenie Krosna i lotniska siatkę wywiadowczą, w której znalazł się Antoni Strahl ps. "Rzewny" i wówczas został adiutantem Szefa Kedywu "Olgierd" - Krosno. W czerwcu 1943 gestapo krośnieńskie aresztowało kilkadziesiąt osób. Byli wśród nich m.in.: profesorowie tajnego nauczania Antoni Lęcznar i Bronisław Julian Müller, rotmistrz Jan Ptak ps. "Janek" - głęboko zakonspirowany kierownik Ekspozytury Oddziału II Komendy Głównej AK oraz Antoni Strahl. Wszystkich przewieziono do więzienia w Jaśle. Komenda Główna AK naciskała na kierownictwo Okręgu Kraków, aby nakazała przeprowadzenie akcji odbicia z więzienia w Jaśle rtm. Jana Ptaka. Kierownictwo Okręgu Kraków poleciło Szefowi Kedywu Rejonu Krosno porucznikowi Zenonowi Sobocie ps. "Korczak" odbicie więźniów w Jaśle. W nocy 5/6 sierpnia 1943 r. Zenon Sobota, wraz z kilkoma członkami Kedywu, zdobył więzienie, uwolnił wszystkich więźniów. Dobrze zorganizowana ucieczka powiodła się. Żyje w Krakowie jeszcze tylko jeden biorący udział w zdobywaniu więzienia - mjr Stanisław Dąbrowa ps. "Kostka", a ostatni z uwolnionych wówczas więźniów politycznych - Antoni Strahl, zmarł 13 grudnia bieżącego roku (2001). Antoni Strahl po ucieczce z więzienia został drugim adiutantem Szefa Kedywu Podokręgu Rzeszów. W czerwcu 1944 r. Antoni Strahl został ponownie aresztowany przez Gestapo, osadzony w Rzeszowie w więzieniu, a następnie wywieziony do obozu koncentracyjnego w Sachsenhausen - miał numer ewidencyjny 87650 i przebywał tam do końca wojny. W latach 1943-44 posługiwał się dokumentami na nazwisko Jan Wilecki, a w latach 1944-45 używał nazwiska Tomasz Sochański. (...) Kolega Antoni Strahl do chwili śmierci był członkiem Zarządu Wrocławskiego Oddziału Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Krośnieńskiej, od chwili jego założenia w 1992 r., w którego imieniu mam zaszczyt powiedzieć tych kilka zdań i pożegnać wspaniałego kolegę, prawdziwego bohatera i wielkiego Polaka, którego sentencją życiowa było "salus rei publicae suprema lex esto" (dobro rzeczypospolitej najwyższym celem jest - przyp. A. K). Obszernie opisane losy Antoniego Strahla i Ziemi Krośnieńskiej poznamy w książce jego autorstwa, nad którą pracował kilka lat, a która opuści wydawnictwo w najbliższych dniach. Los zrządził, że nie doczekał się jej ukazania i nie będzie jego dedykacji dla licznych przyjaciół, dla których był bardzo cenioną osobą. Tośku! Żegnamy Cię i zapewniamy, że na zawsze zostaniesz w naszej pamięci. Wrocław, 18 grudnia 2001 roku".

Daniela Janina Okólska-Krupska ps. "Kora", "Roma" - komendantka Hufca Szarych Szeregów w Krośnie, łączniczka Kedywu na Podkarpaciu, żołnierz AK, po śmierci Antoniego Strahla tak powiedziała: "Antoni Strahl, nasz Tosiek, druh serdeczny, harcerz i żołnierz nie zobaczy swojej przejmującej książki (A. Strahl, Dziennik wspomnień, Wrocław 2001 - przyp. A. K.). Zmarł 13 grudnia 2001 roku. Nie odpowie na wiele pytań, które chciałoby się Mu zadać - o przeżycia w tych czy innych chwilach. Czy wspominał urodę podkarpackiej ziemi rodzinnej, wracając myślą do chwil zagrożenia i koncentracji? Czytelniku młody i najmłodszy! Pomyśl, jak wielka musiała być miłość do matki-ziemi, skoro nie zachwiało nią tak wiele cierpienia".

Danuta Wołoszyn ps. "Wika" - harcerka i łączniczka Kedywu AK na Podkarpaciu, po latach tak wspominała harcerki i harcerzy z konspiracji: "Ja, dla której niezasłużonym przywilejem (a może karą?) jest przeżycie Was wszystkich, z miłością i podziwem wspominam Was wszystkie harcerki i harcerze - ofiarni patrioci, dla których "Bóg, Honor i Ojczyzna" była przewodnią ideą życia, nie papierowym hasłem, bo znajdującą potwierdzenie nie w słowach, ale czynie. Wy przedstawiciele pokolenia Kolumbów, "Rocznik 20" pozostajecie w mym wspomnieniu wiecznie młodzi i piękni, uśmiechnięci. Bez Waszej prawdziwej nici przewodniej bylibyśmy ludźmi najczęściej przeciętnymi, pozbawionymi iskry idealizmu, pospolitymi zjadaczami chleba. Chociaż już kończymy swe ziemskie życie, przemijające bezpowrotnie pokolenie Kolumbów, "coś" po Was pozostało - w myśl rzymskiej maksymy Non omnis moriar" (nie wszystek umarłem), nie tylko z lat wojny i okupacji, ale również powojennej pracy zawodowej oraz społecznej dla dobra Polski, jej odbudowy ze zniszczeń wojennych oraz wszechstronnego rozwoju". 

I druga smutna konstatacja, lecz prawdziwa egzemplifikacja zawarta we wspomnieniach harcerki D. Wołoszyn: "Niestety, po zakończeniu II wojny światowej, jej bohaterowie nie chodzili w chwale, ciesząc się uznaniem społecznym. Ale byli aresztowani i męczeni przez UB lub zsyłani do łagrów sowieckich na daleki Wschód. Taki był los St. Dąbrowy-Kostki (harcerza z Przemyśla ), który sporo lat z trudem przeżył w ciężkim więzieniu we Wronkach. Ta moja refleksja dotyczy również losów (harcerza z Krosna) Antoniego Strahla ps. "Rzewny", który w czasach okupacji był dwukrotnie aresztowany przez Niemców, przeszedł piekło obozów koncentracyjnych, w powojennej Polsce również dwa razy był pozbawiony wolności przez UB".

Dr Antoni Strahl w 1980 r. został laureatem zespołowej Nagrody Państwowej II stopnia w dziedzinie techniki, za udział w opracowaniu i wdrożeniu systemu nawożenia w Polsce.

Od roku 1992 był członkiem Zarządu Oddziału Zamiejscowego Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Krośnieńskiej we Wrocławiu. Jest autorem książki Dziennik wspomnień, w której bardzo interesująco i rzeczowo opisał losy swoje i ziemi krośnieńskiej. Odznaczony Krzyżem AK.

 
Źródła i opracowania:
I. Chodorowska-Dzikiewicz i L. Dzikiewicz, Dramat ppłk Stefana W. Rutkowskiego- "Haszysza". Jego łączniczki, Warszawa-Krosno 1997
Ł. Grzywacz-Świtalski, Z walk na Podkarpaciu, Warszawa 1971
St. M. Jankowski, St. Dąbrowa-Kostka, Rozkaz: zdobyć więzienie, Kraków 1988
A. Krzanowski, Krośnieńskie harcerstwo w latach 1912-2012, Krosno 2012
F. Mojak, Ruch niepodległościowy na Podkarpaciu w latach 1939-1956, Jedlicze 2003
D. J. Okólska-Krupska, Harcerki i harcerze w Szarych Szeregach i ZWZ-AK w Krośnie, Kraków 1996
A. Strahl, Dziennik wspomnień, Wrocław 2001
A. Sznajderski, Dwie miłości, Wrocław 2011
 

 

 

 

Aby dodawać komentarze musisz się uprzednio zalogować!

Lista artykułów

Nowości

  1. Galeria fotograficzna wykładu dr Tomasza Solińskiego - 14 listopada 2019
  2. "Robert Wojciech Portius de Lanxeth" - wykład mgr Zbigniewa Ungeheuera - 5 listopada 2019
  3. Relacja ze spaceru pamięci i zapalenia zniczy na grobach powstańców i zasłużonych krośnian - 30 października 2019
  4. "Z Poetą pod rękę..." - relacja z V Konkursu recytatorskiego poezji Jana Zycha - 23 października 2019
  5. Galeria fotograficzna V Konkursu recytatorskiego poezji Jana Zycha - szkoły podstawowe
  6. Galeria fotograficzna V Konkursu recytatorskiego poezji Jana Zycha - szkoły średnie
  7. Relacja z wykładu Tadeusza Łopatkiewicza "Jan II Kazimierz Waza w Krośnie" - 15 października 2019
  8. Relacja z I spotkania członków Oddziału krakowskiego SMZK w 47. sezonie pracy
  9. Relacja ze Spotkania "Na rodzinnej ziemi - Rymanów 2019" - 21 września 2019
  10. Jana Winiarskiego niełatwa droga do gwiazd - relacja z dwudniowej imprezy rocznicowej - 6-7 września 2019
  11. Plan pracy Oddziału krakowskiego SMZK w sezonie 2019/2020
  12. 10 lat witryny internetowej SMZK - 19 lutego 2019
  13. Relacja ze Spotkania Noworocznego - 8 lutego 2019
  14. Relacja z IV Konkursu recytatorskiego poezji Jana Zycha - 24 października 2018
  15. Relacja z Konferencji niepodległościowej
  16. Relacja filmowa z uroczystej LXIII Sesji Rady Miasta Krosna z okazji Jubileuszu 60-lecia SMZK
  17. Relacja filmowa z referatu dr Tadeusza Łopatkiewicza - Prezesa ZG SMZK na uroczystej Sesji Rady Miasta Krosna z okazji Jubileuszu 60-lecia SMZK
  18. Relacja z Jubileuszu 45-lecia oddziału krakowskiego SMZK - 2 października 2018
  19. Relacja z 45. Spotkania "Na rodzinnej ziemi - Zamek Kamieniec 2018" - 23 września 2018
  20. Uroczysta LXIII Sesja Rady Miasta inaugurująca uroczystości jubileuszu 60-lecia SMZK - 22 września 2018
  21. Promocja VIII tomu Studiów krośnieńskich - 22 września 2018
  22. Wernisaż wystawy "Publikacje książkowe członków SMZK" - 22 września 2018
  23. Władze Stowarzyszenia w XVII kadencji (2017-2020)
  24. Galeria fotograficzna Walnego Zebrania Sprawozdawczo-Wyborczego SMZK - 23 września 2017
  25. Archiwum newsletterów
  26. Archiwum Aktualności SMZK
Galeria fotograficzna Walnego Zebrania Sprawozdawczo-Wyborczego SMZK - 23 września 2017

Pogoda

Mapa burzowa

Mapa burzowa Polski
kliknij mapę

Prognoza na najbliższe 10 dni >>

Uwaga

Uprzejmie proszę, by wszelkie uwagi dot.
- zawartości witryny,
- zauważonych braków
- pomysłów itp.,
nadsyłać do mnie za pośrednictwem
menu KONTAKT lub na adres
tadeusz@smzk.org

Dziękuję! :-) Administrator witryny


sideBar